بئر زبیده

[ویکی فقه] بئر زبیده چاهی در نزدیکی مکه در وادی عرنه در حد غربی عرفات است.
بئر زبیده چاهی است در وادی عرنه در حد غربی عرفات در شرق مکه و پشت منا که به دستور زبیده (م. ۲۱۵ق.) همسر هارون الرشید (حک: ۱۷۰-۱۹۳ق.) حفر شد. مردم مکه این چاه را به سبب عمق زیادش که ورود بدان را ترسناک می کرد، با نام حبس الجن می شناختند.
نحوه احداث و شمایل چاه
احداث این چاه پس از هنگامی رخ داد که زبیده بر آن شد تا برای حاجیان در عرفات آب آشامیدنی فراهم نماید. از این رو، با حفر قناتی آب چشمه نعمان در وادی نعمان بین مکه و طائف را به سوی عرفات هدایت کرد. آب قنات پس از ورود به برکه ای در عرفات، به سوی مزدلفه و سپس چاه زبیده می رسید. به نوشته منابع، این چاه با استفاده از سنگ هایی بسیار بزرگ ساخته شده بود و حدود ۲۳ متر عمق داشت و دسترسی به آن با ۷۳ پله ممکن بود. با توجه به این ویژگی ها، آن چاه باید چیزی همانند آب انبار و مخزن آب بوده باشد. فاصله بئر زبیده با منبع اصلی تامین کننده آب آن، حدود ۳۳ کیلومتر بود. شاید صعوبت و سنگلاخ بودن مسیر باعث شد تا این قنات در بئر زبیده به پایان برسد و تا مکه ادامه نیابد.
هزینه عملیات و بازسازی
هزینه عملیات آب رسانی از وادی نعمان به چاه زبیده، همراه هزینه احداث چشمه های دیگر در حنین واقع در۲۰ کیلومتری شرق مکه را افزون بر یک میلیون و هفتصد هزار دینار دانسته اند. آورده اند هنگامی که کارگزاران عملیات آب رسانی پس از پایان یافتن کار برای انجام محاسبات هزینه ها به بغداد نزد زبیده آمدند، وی با گشاده دستی با آن ها برخورد کرد و بدون توجه به دفاتر ثبت هزینه ها، طلب همه را پرداخت و بدهکاری های آن ها را بخشید و خلعت هایی نیز به آن ها اهدا کرد. بئر زبیده در طول تاریخ شاهد تعمیراتی نیز بود؛ ولی بیشترین توجه به آن هنگامی صورت گرفت که به دستور «فاطمه خانم سلطان» دختر سلطان سلیمان قانونی (حک: ۹۲۶-۹۷۴ق.) یا همسر وی بازسازی شد. بر پایه این گزارش، به سال ۹۶۹ق. که بسیاری از چاه ها و چشمه های مکه به سبب خشکسالی از میان رفتند، از آن جا که چاه زبیده و سرچشمه آن در وادی نعمان هنوز اندک آبی داشت، مهندسان خبره و نیروهای زبده کوشیدند تا با لایروبی کانال های آب، حجم آب این چاه را بیفزایند. سپس مقرر شد تا آب این چاه را با حفر کانال هایی به چشمه حنین برسانند که پیش از آن در دوران زبیده تا مکه کانال کشی شده بود. سرانجام این طرح پس از ۱۰ سال در ذی قعده سال ۹۷۹ق. با صرف هزینه ای افزون بر ۵۰۰ هزار دینار به پایان رسید.
آب بئر برای کارگزاران کاروان های حج
...
[ویکی حج] بئر زبیده چاهی در نزدیکی مکه است.
بئر زبیده چاهی است که به دستور زبیده در حد غربی عرفات در شرق مکه و پشت منا، ایجاد شده تا برای حاجیان در عرفات آب آشامیدنی فراهم نماید.
بئر زبیده چاهی است در وادی عُرَنه در حد غربی عرفات در شرق مکه و پشت منا که به دستور زبیده (م. 215ق.) همسر هارون الرشید (حک: 170-193ق.) حفر شد.

💡 استعداد شاعری زبیده جهانگیری هم در همان آغاز تحصیل در هنرستان کشف شد. در سیزده سالگی، فریدون مشیری یک دوبیتی از او در مجله روشنفکر چاپ کرد و سپس اشعار او در دیگر مجلات هم به چاپ رسید: همان زمان، ایرج پزشک‌زاد، از یکی از شعرهای از زبیده جهانگیری برای دستمایه نمایشنامه‌ای طنز استفاده کرد که در مجله فردوسی چاپ شد. در مدت کوتاهی، شعرهای زبیده جهانگیری در مطبوعات زیادی چاپ شدند.

💡 صلیف به عربی ( الصلیف ) شهریست در سمت مغرب زبیده در استان استان تَعِز در کشور یمن در شبه جزیره عربستان.

💡 پیش از زبیده، نقاشان دیگری از شبه قاره هند همچون عبدالرحمن جغتایی، شاکر علی و زین العابدین، نقاشی مدرن را در دستور کار خود قرار داده بودند. با این وجود، منابع زبیده آغا را به عنوان بنیانگذار هنرهای مدرن در پاکستان معرفی کرده‌اند.

💡 در مورد نام شهر توجیه مصطلح ولی عامیانهٔ دیگری وجود دارد؛ از جمله این‌که زبیده زن هارون الرشید به بیماری تب نوبه مبتلا شده بود؛ چند روزی در آن حوالی اقامت کرده، در اثر هوای لطیف و دل‌انگیز آن‌جا بیماری وی زایل شده، فرموده شهری در آن محل بنا کنند و نام آن را «تب‌ریز» بگذارند. هرچند احمد کسروی در کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان توجیهات از این دست را عامیانه و نادرست می‌داند.

💡 زبیده آغا از زنان هنرمند و نقاشان پاکستانی تبار است که به سال ۱۳۰۱ شمسی به دنیا آمد و به سال ۱۳۷۶ از دنیا رفت. او به نقاشی انتزاعی علاقه‌مند بود و آثارش در ابتدا نزد منتقدان پاکستانی مورد انتقاد و تمسخر قرار گرفت.