سید حسین عرب باغی ارموی

[ویکی شیعه] سید حسین عَرَب ْباغی اُرْمَوی از عالمان شیعه در قرن سیزدهم و چهاردهم اهل ارومیه. وی علوم ابتدایی را در ارومیه گذراند و سپس به مشهد عزیمت کرده و پس از هشت سال به نجف رفت. سپس به زادگاه خود مراجعت کرده و منشأ خدمات بسیاری در آنجا گردید. شهرت وی به خاطراخباری گری اوست و آثار فراوانی در این باب دارد. روحیات و صفات اخلاقی او زبانزد مردم بود. آرامگاه او در ارومیه است.
سید حسین عرب باغی ارموی فرزند سید نصر اللّه فرزند سید صادق عرب باغی در سال های آخر سدۀ سیزدهم متولّد شد. نسب او به امام کاظم(ع) می رسد. او علوم مقدماتی را در ارومیه گذراند و در ۱۳۱۳ق برای تحصیل به مشهد رفت. در ۱۳۲۳ق برای ادامۀ تحصیلات رهسپار نجف شد و چهار سال در آنجا ماند. سپس به ارومیه بازگشت و بقیه عمر را به اقامۀ جماعت، سخنرانی و تألیف گذراند.
استاد او در حوزه علمیه مشهد، آیت الله ترشیزی بود و در نجف اشرف از محضر اساتیدی چون سید محمد کاظم طباطبایی، آخوند خراسانی، سید محسن کوه کمری و شریعت اصفهانی بهره برد.

💡 برخی منابع معتقدند که در موسیقی ترکی تا پیش از دوران حکومت سلیم سوم از همان گام هفده‌نتی صفی‌الدین ارموی با ریزپرده‌های به اندازهٔ یک فواصل خنثی با طول ۲٫۵ سنت استفاده می‌شده (#موسیقی عربی را ببینید)، و از این زمان به بعد است که ریزپرده‌هایی با طول ۱ کما نیز به موسیقی ترکی وارد شده‌است.

💡 محمدرضا لطفی در تحلیل متون ارموی و مراغه‌ای به این نتیجه رسیده که آوازها در واقع همان دورهای ناکامل هستند، یعنی مقام‌هایی که یک فاصلهٔ اکتاو کامل رو پوشش نمی‌دهند و فقط یک چهارم درست یا پنجم درست اندازه دارند.

💡 زمانی که هلاکو بیدار می‌شود به ارموی پیشنهاد می‌کند چیزی از او بخواهد؛ ارموی تنها تقاضای مالکیت یک باغ (به نام سمیکه) را می‌کند و این قناعت وی نیز بر هلاکو خوش می‌آید و در این زمان است که هلاکو سپاهش را موظف به حمایت از ارموی و منزل و دارایی‌هایش می‌کند..

💡 ارموی که در این زمان دارای اموال بسیار بوده و پنجاه کنیز آوازه‌خوان (رامشگر) داشته، این امیر و سی نفر سربازی که همراهش بودند را تطمیع می‌کند و شراب می‌دهد و بعد رامشگران یک به یک برای آن‌ها موسیقی اجرا می‌کنند و اسباب خوشی مغولان را فراهم می‌کند.

💡 از بین آوازهای شش‌گانهٔ قدیم، مائه از این جهت قابل توجه است که می‌توان آن را یکی از مدهای گام پنتاتونیک به‌شمار آورد؛ اهمیت آن از این جهت است که این گام (که در موسیقی غربی با سبک راک رواج یافت) در زمان صفی‌الدین ارموی در موسیقی ایران به کار می‌رفته است.

💡 ارموی سعی کرده‌است که این اثر را در قالب عبارات کوتاه و بنویسد و این امر جزو مزیت‌های رسالهٔ الأدوار است.