کتاب الفصول العشرة فی الغیبة اثر گرانبهای شیخ مفید، یکی از متون محوری در حوزه مهدویت و کلام شیعه است که به زبان عربی نگاشته شده و به طور خاص به مسئله غیبت حضرت ولی عصر میپردازد. در میان مباحث اعتقادی مربوط به وجود مبارک ایشان، همواره بُعد علمی و فلسفی غیبت، محلی برای طرح پرسشها و گاهی ایجاد تردید در میان اندیشمندان بوده است؛ نه جنبه کیفی و خارجی آن. به عبارت دقیقتر، آنچه اعتقاد به غیبت آن حضرت را در نظر افراد صاحب فکر و اندیشه به چالش میکشاند، این پرسش اساسی است که آیا غیبت فردی با آن صفات و ویژگیهای منحصر به فردی که شیعه برای امام عصر (عج) قائل است، از منظر اصول علمی و فلسفی، امکانپذیر است یا خیر؟
شیخ مفید در این رساله مختصر و در عین حال عمیق، به بهترین شکل ممکن این جنبه نظری را به بوته بررسی گذاشته و تمامی اشکالات وارد بر امکانپذیری غیبت را به طور کامل مرتفع ساخته است. ایشان با استدلالی منسجم، چنان پاسخهای مستحکمی ارائه کردهاند که برای هر خواننده منصف و بیغرضی، هیچ جای شک و شبههای نسبت به امکان وقوع چنین امری باقی نمیماند. شیخ مفید در دیباچه کتاب اشاره میکند که در آثار پیشین خود، به مباحث بنیادینی چون وجوب امامت، عصمت ائمه، ویژگیهای امام معصوم، ادله امامت و همچنین فلسفه غیبت پرداخته است؛ اما این کتاب به صورت متمرکز، به ده پرسش محوری پیرامون وجود و غیبت حضرت مهدی (عج) پاسخ میدهد.
شیخ مفید درباره اهمیت این اثر چنین میفرماید که در این نوشتار، هر آنچه خردمندان بدان نیاز دارند، به شکلی موجز و قابل فهم گردآوری شده و به صورتی ساده در دسترس عموم قرار گرفته است تا باور به امامت و غیبت، نه تنها یک امر ایمانی، بلکه یک حقیقت عقلی و فلسفی مستدل تلقی گردد. این کتاب، با وجود اختصار، سنگ بنایی برای درک عقلانی امکان غیبت فراهم میآورد و یکی از مهمترین منابع برای پاسخگویی به شبهات کلامی در این زمینه به شمار میآید.
