اصفهانی اسماعیل بن عبدالمؤمن

[ویکی نور] اسماعیل بن عبدالمؤمن اصفهانی از مریدان عبدالسلام کاموی و تاج الدین اشنهی (یا اشنوی) بوده و در قرن هفتم می زیسته است. کتاب عوارف المعارف سهروردی را به خواهش دوستان و به پاس ارادتی که به عبدالسّلام کاموی داشته، در سال 665ق از عربی به فارسی برگردانده است. عبدالسلام کاموی از مریدان شهاب الدین سهروردی بوده و محضر او را درک کرده است. مترجم هم از مریدان و شاگردان عبدالسلام کاموی است و این هر سه تقریباً در یک قرن می زیسته اند.
باتوجه به نام کسانی که مترجم در اثر خود از آنان یاد کرده است معلوم می شود که علاوه بر کتاب حاضر آثار دیگری داشته که آماج بیمهری روزگار گردیده و ناشناخته مانده است.

💡 سال بعد عبدالمؤمن خان ازبک با سپاهش به مشهد یورش برد، مردم به حرم پناهنده شدند. عبدالمؤمن خان و دین محمد سلطان به اتفاق دسته ای از جنجگویان خود وارد آرامگاه شدند و پناهندگان را قتل عام نمودند. آنان زایران را از داخل حرم بیرون می‌راندند و می‌کشتند.

💡 شاید انتخاب قلعه فلک‌الافلاک به عنوان ارگ حکومتی اتابکان لر کوچک در این تغییر و تحول مؤثر بوده‌است و از قرن هشتم هجری به بعد خرم‌آباد در طول تاریخ، پیوسته به حیات خویش ادامه داده‌است. در مراصدالاطلاع صفی الدین عبدالمؤمن بغدادی که در سال ۷۳۹ هجری درگذشته، دربارهٔ شاپورخواست نوشته‌است نام شهری است از ولایتی واقع در بین خوزستان و اصفهان، در بیست فرسنگی نهاوند، و شهر لور بین این شهر و خوزستان است.

💡 سرانجام عبدالمؤمن دستور داد، قندیل‌های مرصع طلا و نقره و شمعدان‌ها و نیز میل طلای بالای گنبد و بسیاری از ظرف‌ها و فرش‌ها و کتاب‌های کتابخانه آستانه مبارکه را به غارت بردند و زنان و کودکان را که اسیر شده بودند به ماوراءالنهر فرستادند.

💡 پس از آن شاه عباس از بسطام به سوی نیشابور رفت و چون به جاجرم رسید، از نامه دیگری که عبدالمؤمن خان به او نوشته بود، دریافت که وی از نیشابور به جام عقب نشینی کرده‌است. شاه عباس به آسانی شهرهای مزینان، سبزوار، جاجرم و نیشابور را گرفت و در هر یک از این دیار حکام ایرانی گذاشت و تا نزدیکی شهر پیش رفت، اما به سبب زمستان سخت خراسان، مابقی کار را به بعد واگذاشت و به قزوین بازگشت.