منافقان و امر به معروف و نهی از منکر

[ویکی فقه] منافقان و امر به معروف و نهی از منکر (قرآن). نَفَق، ایجاد سوراخى در زمین است که راه رهایى داشته باشد -همانند سوراخ موش -
رویگردانى منافقان از امر به معروف و روى آوردن به ترویج زشتیها و پیشگیرى از تحقّق معروفها و ارزشها:الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمُنْکَرِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَ یَقْبِضُونَ أَیْدِیَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ إِنَّ الْمُنافِقِینَ هُمُ الْفاسِقُونَ.
توبه/سوره۹، آیه۶۷.
خداوند در آیه مورد بحث اشاره به یک مطلب کلى مى کند و آن اینکه ممکن است روح نفاق به اشکال مختلف ظاهر شود، و در چهره هاى متفاوت خودنمایى کند که در ابتدا جلب توجه نکند، مخصوصا خودنمایی روح نفاق در یک" مرد" با یک" زن" ممکن است متفاوت باشد، اما نباید فریب تغییر چهره هاى نفاق را در میان منافقان خورد، بلکه با دقت روشن مى شود که همه در یک سلسله صفات که قدر مشترک آنان محسوب مى شود شریکند، لذا مى گوید" مردان منافق و زنان منافق همه از یک قماشند" (الْمُنافِقُونَ وَ الْمُنافِقاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ ).سپس به ذکر چند صفت از اوصاف آنان مى پردازد:اول و دوم،:" آنها مردم را به" منکرات" تشویق، و از" نیکیها" باز مى دارند" (یَأْمُرُونَ بِالْمُنْکَرِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ ).یعنى درست بر عکس برنامه مؤمنان راستین که دائما از طریق" امر به معروف" و" نهی از منکر" در اصلاح جامعه و پیراستن آن از آلودگی و فساد کوشش دارند، منافقان دائما سعى مى کنند که فساد همه جا را بگیرد، و معروف و نیکی از جامعه برچیده شود، تا بهتر بتوانند در چنان محیط آلوده اى به اهداف شومشان برسند.
برای توضیح بیشتر رجوع کنید به: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۸، ص۲۹-۳۰.
۱. ↑ فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۵، ص ۱۷۷، «نفق».
...

💡 مى فرمايد: (به خاطر بياوريد هنگامى را كه منافقان و آنها كه دلى بيمار داشتند مىگفتند: خدا و پيامبرش چيزى جز وعدههاى دروغين به ما نداده اند)! (اذيقول المنافقون و الذين فى قلوبهم مرض ما وعدنا الله و رسوله الا غرورا).

💡 در آيات قبل در همين سوره خداوند درباره نهى از دوستى با منافقان و جمعى ازاهل كتاب كه احكام اسلام را بياد استهزاء و مسخره مى گرفتند سخن مى گويد،اما در اينآيه شريفه اشاره به يكى از اعمال آنها به عنوان شاهد و گواه كرده و مى فرمايد.

💡 آيات گذشته سخن از توطئه هاى منافقان و اشرار مى گفت، در آيات مورد بحث اشاره بهيكى ديگر از برنامه هاى مخرب آنها شده است كه گاه به عنوان استهزاء و يا به منظورايجاد شك و ترديد در قلوب ساده دلان اين سؤال را مطرح مى كردند كه قيامت با آنهمه اوصافى كه محمد (صلى اللّه عليه و آله و سلّم) از آن خبر مى دهد كى بر پا مى شود؟

💡 شبها كه داخل مى شد حمارى برمى داشت و بيرون مى رفت و براى تاءمين مخارجعيال خويش هيزم نقل مى كرد و نماز صبح را در مسجد مى گذاشت ومشغول به تدريس و بحث مى گرديد مانند دريايى بى پايان بود و غالب اوقات خائف وترسان واز منافقان و دشمنان پنهان بود.

💡 139- در اينكه ضمير اتخذوا به (نماز) بر مى گردد يا به (مناداة ((اذان ))) ميانمفسران گفتگو است و از شان نزول آيه استفاده مى شود كه ضمير به هر دواحتمال است كه برگردد زيرا منافقان و كفار هم نداى روح پرور اذان را استهزاء مىكردند و هم نماز را،ولى ظاهر آيه بيشتر اين احتمال را تاييد مى كند كه ضمير به صلوةبرگردد