طاهر بن محمد بروجردی

[ویکی فقه] بروجردی، طاهر بن محمد، قاضی ایرانی مکه در آغاز سده ششم قمری بود..
ابوالمظفر طاهر بن محمد بروجردی، فقیه و دانشور ایرانی شافعی سده پنجم و ششم ق. به سال ۴۲۹ق. در بروجرد زاده شد. آگاهی هایی اندک از زندگی و کارهای او ثبت شده و دانسته نیست چه مدت در بروجرد مانده و چه هنگام به عراق و حجاز سفر کرده است. همه شرح حال نگاران بر این باورند که بروجردی برای فراگیری دانش به عراق رفت و از دانشوران آن سرزمین علوم اسلامی را فراگرفت. ابوالمظفر بروجردی افزون بر فقه در حوزه حدیث و ادبیات و شعر و نحو نیز دانشوری نام آشنا بود. او فردی نیکوکار، دیندار و صالح بود و خطی زیبا داشت و در ۵۲۰ و اندی یا ۵۲۶ و یا ۵۲۸ق. درگذشت.
← گذارشات فاسی
(۱) دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ، ۱۳۷۲ش؛(۲) سیر اعلام النبلاء، الذهبی (م. ۷۴۸ق.)، به کوشش گروهی از محققان، بیروت، الرساله، ۱۴۱۳ق؛(۳) طبقات الشافعیة الکبری، تاج الدین السبکی (م. ۷۷۱ق.)، به کوشش الطناحی و عبدالفتاح، هجر للطباعة و النشر، ۱۴۱۳ق؛(۴) طبقات الشافعیین، ابن کثیر (م. ۷۷۴ق.)، به کوشش احمد عمر و محمد زینهم، مکتبة الثقافة الدینیه، ۱۴۱۳ق؛(۵) العقد الثمین فی تاریخ البلد الامین، محمد الفاسی (م. ۸۳۲ق.)، به کوشش محمد عبدالقادر، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۹ق؛(۶) معجم الشیوخ، ابن عساکر (م. ۵۷۱ق.)، به کوشش وفاء تقی الدین، دمشق، دار البشائر، ۱۴۲۱ق؛(۷) الوافی بالوفیات، الصفدی (م. ۷۶۴ق.)، به کوشش الارنؤوط و ترکی مصطفی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.

💡 فتح بغداد در سال ۱۹۸ ه‍.ق/ ۸۱۳ م، همانگونه که آغازگر خلافت مأمون و قدرت‌گیری ایرانیان در مناصب متعدد بود، بسترساز ایجاد اولین اختلاف جدی میان طاهر و فضل بن سهل شد، که در نتیجهٔ آن مشکلاتی گریبانگیر عباسیان گشت و تا مدت‌ها آنان را به خود مشغول نگه داشت. فضل بن سهل دبیر سیاستمدار مأمون و شخصیت ارشد در میان ایرانی‌ها در دربار عباسیان بود. فضل کوشید حق مأمون را در خلافت محفوظ نگه دارد و از او در مقابل برادر و اطرافیانش حمایت کند. مورخان برای اختلافات میان فضل و طاهر دلایل مختلفی را ذکر کرده‌اند و تعدادی از این علت‌ها، که مورد تأیید اکثر مورخان می‌باشد، بدین شرح است: طاهر پس از فتح بغداد علی‌رغم درخواست مأمون و فضل مبنی بر فرستادن امین به نزد آنان، او را به قتل رساند و این امر موجب ایجاد کدورت میان طرفین گشت. همچنین قبل از این واقعه و به دنبال پیروزی طاهر بر علی بن عیسی در سال ۱۹۵ ه‍.ق/ ۱۱–۸۱۰ م، وی نامهٔ پیروزی را برای فضل بن سهل ارسال کرد و برای اولین بار وی را امیر خطاب نکرد، که موجب ناراحتی فضل گردید. پس از فتح بغداد در سال ۱۹۸ ه‍.ق/ ۸۱۳ م نیز، به عللی که در سطور گذشته ذکر شد و همچنین به علت ترس فضل از قدرت‌گیری طاهر و ناراحتی از بعضی اقدامات خودسرانهٔ وی در بغداد، وی به اقداماتی علیه طاهر دست زد. هدف فضل دور کردن دو فرمانده ارشد سپاه، یعنی طاهر بن حسین و هرثمة بن اعین، از عراق و در انحصار درآوردن حکومت بود.

💡 آنگاه از ابو محمّد علوى مذكور نقل كرده به نحو مذكور جز دراصل قصّه كه گفت: ابومحمّد گفت كه: از شيخ، در خانه عمّم، طاهر بن يحيى، شنيدم كهبراى مردم حديث مى كرد و مى گفت كه: (بيرون آمدم از بلدم، من و پدرم و عمويم مكرّربه قصد ورود به رسول خدا صلى الله عليه و آله. وما پياده بوديم در قافله. پسوامانديم و تشنگى بر ما سخت شد و آب نداشتيم. ضعف پدر و عمويم زياد شد. ايشان رادر جنب درختى نشاندم و رفتم كه براى ايشان آبى بيابم.