برلاس

برلاس. [ب َ ] ( مغولی، ص، اِ ) مرد دلاور و بهادر و پاک نژاد. ( ناظم الاطباء ). قهرمان و دلیر. ( فرهنگ فارسی معین ).
برلاس. [ ب َ ] ( اِخ ) یکی از چهار قبیله بزرگ جغتای، که پدر تیمور لنگ ازین قبیله بود. ( فرهنگ فارسی معین ):
ز برلاس و ارلاس و بیشش شمار
نمودند چندین یسال از یسار.هاتفی ( از تیمورنامه ).

یکی از چهار قبیله بزرگ جغتای. پدر تیمور لنگ ازین قبیه بود.

بُرْلاس
(یا: برولاس؛ بُرُلاس) طایفۀ مغول، از گروه نیرون مطلق، در تقسیم بندی های مغولان قدیم از اصلی ترین طوایف مغول. اینان در تصرف ایران شرکت داشتند. امیرتیمور از برلاس های ماوراءالنهر بود و جمعی از سرداران او از این طایفه بودند. امیر ایرکو برلاس و پسرش سلطان اویس از ۷۹۵ تا ۸۱۹ق حکومت کرمان را در اختیار داشتند و اعقابشان تا انقراض قاجاریه با عنوان آقایان انار، کلانتران مورثی بخش انار بودند. خوانین برلاس در حکومت شاهرخ تیموری و جانشینانش، حکومت چند ناحیۀ ایران نظیر شوشتر و دزفول را در دست داشتند. گروهی از برلاس ها همراه ظهیرالدین بابر به هندوستان رفتند و گروهی دیگر در نواحی شرقی خراسان ایران مستقر شدند که طایفۀ بزرگ قرایی، از طوایف تربت حیدریه، ازجمله آنان است.

💡 بابر از قبیله ترکی-مغولی برلاس بود که فرهنگ ایرانی را پذیرفته بودند. این طایفه قرنها پیش مسلمان شده بود و در ترکستان و خراسان ساکن شده بودند. گذشته از زبان ترکی جغتایی، بابر به همان اندازه نیز به زبان فارسی، زبان درباری تیموریان، مسلط بود.

💡 مغولستان در زمان حکومت تیمور (۱۳۹۵–۱۴۰۵)، جنگ سالار خاندان برلاس، قدرت یافت. تیمور در سال ۱۳۹۵ توقتمش خان اردوی طلایی را شکست داد. او ارتش سلطان عثمانی را در نزدیکی آنکارا نابود کرد، رویدادی که فتح امپراتوری بیزانس توسط عثمانی‌ها را برای نیم قرن به تأخیر انداخت. امپراتوری تیموری اندکی پس از مرگ او تکه‌تکه شد.

💡 براساس تاریخ سری مغولان، برلاس نسب مشترکی با بورجیگین و بقیهٔ طایفه‌های مغول داشت. نسب طایفهٔ برلاس به قارچار برلاس، رئیس یکی از هنگ‌های جغتای خان می‌رسد. تاریخ سری مغولان -یک حماسه قرن ۱۳ام میلادی که در دوران فرمانروایی اوگتای خان نوشته شده است، می‌گوید قارچار برلاس از نوادگان جنگجوی افسانه‌ای مغول، بود و نچیر (بودون آچیر؛ بودنار مونگقاق)، بود که همچنین جد چنگیز خان محسوب می‌شده است.