سید حسن مدرس

[ویکی فقه] شهید سید حسن مدرس بر حسب اسناد تاریخی و نسب نامه ای که حضرت آیة الله العظمی مرعشی نجفی (ره) تنظیم نموده از سادات طباطبایی زواره است که نسبش پس از سی و یک پشت به حضرت امام حسن مجتبی (علیه السلام) می رسد و یکی از مهم ترین رجال علمی، مذهبی و سیاسی ایران در عصر مشروطه و پهلوی اول است. مدرس در زندگانی خویش همواره به مسائل اجتماعی و سیاسی نظر داشت. وی در زمان مبارزه آزادی خواهان علیه حکومت استبدادی محمدعلی شاه با اتحاد با برخی از علمای اصفهان هم چون آقا نورالله اصفهانی و سردار اسعد، علیه اقبال الدوله کاشی، حاکم اصفهان، قیام کرده، پس از برقراری مشروطه به عضویت انجمن ولایتی اصفهان درآمد.
سید حسن مدرس، از سادات طباطبایی، یکی از مهم ترین رجال علمی، مذهبی و سیاسی ایران در عصر مشروطه و پهلوی اول است که در ۱۲۸۷ق در روستای سرابه کچو از توابع اردستان اصفهان در خانواده ای تنگدست؛ اما متدین، روحانی و زراعت پیشه متولد شد.
مکی، حسین، مدرس قهرمان آزادی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۵۹، ج۱، ص۵۴.
یکی از طوایفی که مدرس گل سرسبد آن به شمار می رود طایفه میرعابدین است این گروه از سادات در دهکده ییلاقی «سرابه» اقامت داشتند. سیداسماعیل طباطبائی (پدر شهید مدرس) که از این طایفه محسوب می گشت و در روستای مزبور به تبلیغات دینی و انجام امور شرعی مردم مشغول بود، برای آنکه ارتباط طایفه میرعابدین را با بستگان زواره ای قطع نکند تصمیم گرفت از طریق ازدواج پیوند خویشاوندی را تجدید و تقویت کرده، سنت حسنه صله ارحام را احیا کند. بدین علت نامبرده دختر سید کاظم سالار را که خدیجه نام داشت و از سادات طباطبائی زواره بود به عقد ازدواج خویش درآورد. ثمره این پیوند با میمنت فرزندی بود که به سال ۱۲۷۸ ق. چون چشمه ای پاک در کویر زواره جوشید. پدر وی را حسن نامید. پدرش غالباً در «سرابه» به امور شرعی و فقهی مردم مشغول بود ولی مادر و فرزند در زواره نزد بستگان خویش بسر می بردند تا آنکه حادثه ای
طباطبائی، محیط، مقاله طفولیت مدرس، مجله محیط، شماره دوم، سال اول، مهر ۱۳۲۱.
وی در سال ۱۲۹۸ ق. به منظورادامه تحصیل علوم دینی رهسپار اصفهان گردید و به مدت ۱۳ سال در حوزه علمیه این شهر محضر بیش از سی استاد را درک کرد.
امین، سید محسن، اعیان الشیعه، ج ۵، ص ۲۱.
...
[ویکی شیعه] سید حسن مدرس (۱۲۸۷/۱۲۴۹ش-۱۳۵۶ق/۱۳۱۶ش) فقیه و سیاستمدار شیعی است. مدرس که از علمای اصفهان بود در دوران مشروطه، به حمایت از مشروطه خواهان پرداخت. وی در دوره دوم مجلس، از طرف فقها به عنوان یکی از مجتهدانی تعیین شد که طبق قانون اساسی مشروطه می بایست بر هماهنگی مصوبات مجلس با شرع اسلام نظارت داشته باشند. او از دوره سوم تا دوره ششم نیز برای چهار دوره نماینده مردم تهران در مجلس شورای ملی بود. در دوره جنگ جهانی اول، کمیته دفاع ملی را تشکیل داد و به قم مهاجرت کرد. سید حسن مدرس با اقدامات رضاخان مخالفت می کرد. رضاخان او را تبعید کرد و به شهادت رساند. در ایران دهم آذر، به مناسبت شهادت او، به نام «روز مجلس» نامگذاری شده است.
سید حسن مدرس در سال ۱۲۸۷ق/۱۲۴۹ش در روستای سرابه، از توابع شهرستان اردستان در استان اصفهان، متولد شد. پدرش سیداسماعیل طباطبائی امور شرعی مردم آن روستا را به عهده داشت. سید حسن بعد از تحصیلات مقدماتی و به منظور ادامه تحصیل علوم دینی، در سال ۱۲۹۸ق نزد جدش سید عبدالباقی، به مدت ۱۳ سال در حوزه علمیه اصفهان مشغول تحصیل شد. مقدمات ادبیات عرب، منطق و بیان را نزد اساتیدی چون میرزا عبدالعلی هرندی آموخت. با ملامحمدکاشی کتاب شرح لمعه در فقه و پس از آن قوانین و فصول را در علم اصول تحصیل کرد. از میرزا جهانگیر خان قشقایی عرفان و فلسفه آموخت. در درس سید محمد باقر درچه ای و شیخ مرتضی ریزی شرکت کرد و به درجه اجتهاد رسید.
در شعبان ۱۳۱۱ق/۱۲۷۲ش وارد نجف و با شیخ حسنعلی نخودکی اصفهانی هم حجره شد. در درس سید محمد فشارکی و شریعت اصفهانی شرکت نمود و درس های خود را با سید ابوالحسن اصفهانی و سید علی کازرونی مباحثه می کرد. مدرس به هنگام اقامت در نجف روزهای پنجشنبه و جمعه هر هفته کار کرده، درآمد آن را در پنج روز دیگر مصرف می کرد. پس از هفت سال اقامت در نجف و تأیید مقام اجتهاد او از سوی علمای نجف در سال ۱۳۲۴ق به اصفهان بازگشت.
[ویکی شیعه] سید حسن مدرس (ابهام زدایی). سید حسن مدرس ممکن است به یکی از افراد زیر اشاره داشته باشد:

💡 در جنگ جهانی اول همانند بسیاری از رجال دیگر کشور مهاجرت کرد و پس از بازگشت، در دوره پنجم مجلس شورای ملی که ۲۲ بهمن ۱۳۰۲ش تشکیل شد، به نمایندگی اصفهان وارد مجلس شد. میرزا یحیی سالخورده‌ترین نماینده بود و مجلس با ریاست سنی او آغاز شد. سید حسن مدرس به اعتبارنامه اش اعتراض و ادعا کرد که او با فشار و اعمال نفوذ سردارسپه در اصفهان انتخاب شده‌است اما نمایندگان به اعتبارنامه‌اش رأی موافق دادند.

💡 سپس در نخستین دوره مجلس شورای ملی که در دوران پادشاهی رضاشاه تشکیل شد (دوره ششم) به نمایندگی بهبهان به مجلس رفت. سید حسن مدرس به اعتبارنامه‌اش اعتراض کرد و گفت که نوبخت با فشار نظامیان به نمایندگی انتخاب شده است ولی مجلس به اعتبارنامه او رأی داد.

💡 در همین نشست معرفی وثوق به مجلس، سید حسن مدرس در دفاع از او نطق مفصلی کرد و گفت قرارداد ۱۹۱۹ «معامله فضولی» و بی‌اثر بوده و هیچ‌وقت ظهور خارجی پیدا نکرده که کسی به خاطر آن، حساب پس بدهد و باید اختلافات گذشته را کنار گذاشت و با هم کار کرد.

💡 سید حسن مدرس با نام کامل سید حسن طباطبایی زواره مشهور به مدرّس (۱۲۴۹ – ۱۰ آذر ۱۳۱۶) نمایندهٔ مردم تهران در دوره های دوم تا ششم مجلس شورای ملی، سیاست‌مدار و فقیه و مجتهد شیعه بود. او در سال ۱۳۱۶ پس از ۷ سال تبعید در خواف به دستور رضاشاه کشته شد.

💡 رودخانهٔ شش‌طراز یا کال شش‌طراز؛ نام یکی از رودهای حوضه آبریز کویر مرکزی است که در استان خراسان رضوی در محدودهٔ شهرستان‌های کوهسرخ، خلیل‌آباد و بردسکن جریان می‌یابد. از سدهای تاریخی در این رودخانه می‌توان به سد شاهی اشاره کرد که در تاریخ ۲ آبان ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. دیگر سد آن سد سید حسن مدرس است.