کتاب اصل الشیعة و اصولها اثر ارزشمند مرحوم شیخ محمدحسین آلکاشفالغطاء، از مراجع و علمای برجسته نیمقرن اخیر و از پیشگامان جنبشهای اصلاحطلب و مبارز اسلامی، رسالهای کلامی و تاریخی به زبان عربی است. این اثر، با ساختاری منسجم و مشتمل بر شرح حال مؤلف، تقدیمنامه، مقدمه، سه فصل، خاتمه و فهرست، بهتفصیل به تبیین خاستگاههای تاریخی مذهب تشیع و اصول اعتقادی و فقهی آن میپردازد. مؤلف در این کتاب، ضمن ارائه شرحی روشن از تاریخ شیعه و اصول مورد اجماع علمای این مذهب، کوشیده است تا هویت اصیل تشیع را بهصورتی جامع معرفی نماید.
مباحث کتاب در چند محور اصلی سامان یافته است: ابتدا به ریشهیابی تاریخی مذهب تشیع و بیان سرچشمههای آن اهتمام میورزد و سپس اصول دین را از منظر شیعه مورد بررسی قرار میدهد. در بخشهای بعدی، دیدگاههای شیعی در مسائل فقهی و تشریعی، از جمله نماز، روزه، حج، زکات و متعه، تحلیل و تبیین میشود. در قسمت پایانی نیز چند موضوع مهم و چالشی مانند بداء و تقیه مورد توجه قرار گرفته که عمدتاً در قالب پاسخ به شبهات مطرح شدهاند.
هدف اصلی آلکاشفالغطاء از نگارش این اثر، نه تنها معرفی نظاممند عقاید و فروع مذهب تشیع، بلکه دفاع عالمانه از آن در برابر پرسشها و اشکالات واردشده است. وی با استدلالهای کلامی و تاریخی، نشان میدهد که مذهب تشیع براساس مبانی مستدل و متقن شکل گرفته و از هرگونه افراطگری، تحریف و غلو مبرا است. این کتاب، بهعنوان مرجعی روشنگر، هم برای شناخت هویت شیعی و هم برای پاسخگویی به ابهامات، اثری قابل اعتماد و سودمند به شمار میرود.