حدیقه الحقیقه

( حدیقةالحقیقة ) حدیقةالحقیقة. [ ح َ ق َ تُل ْ ح َ ق َ ] ( اِخ ) حدیقه سنائی.نام مثنویی معروف است. رجوع به حدیقه سنائی شود.

منظومه ایست مثنوی که آنرا الهی نامه نیز نامند. مهمترین اثر سنایی در بحر خفیف مخبون مقصور حاوی ۱٠٠٠٠ بیت و ده باب. سنائی آنرا بنام بهرامشاه غزنوی در سال ۵۲۴ ه. ق. آغاز کرده و در ۵۲۵ بپایان برده است. شاعر درین منظومه علاوه بر حمد خدا و نعت رسول و آل و اصحاب او بابهایی را بعقل و علم و حکمت عشق اختصاص داده است و در دو باب آخر از احوال خود ستایش بهرامشاه و صدور واکابر دولت وی سخن گفته. حدیقه از جمله منظومه هایی است که در ادب فارسی تاثیر فراوان داشته و در ایجاد تحفه العراقین و مخزن الاسرار مستقیما موثر بوده است. این منظومه را که در زمان وفات سنائی پراکنده بود محمد بن علی الرفا بامر بهرامشاه گرد آورد و مقدمه ای فصیح بر آن نگاشت. حدیقه مکرر بطبع رسیده است.
حدیقه ستائی نام مثنوی معروف است

حَدیقَةُ الْحَقیقَه
(نام کامل: حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه، نیز الهی نامه) سرودۀ سنایی غزنوی، در ۵۲۵ق. این منظومۀ بلند ارزشمند، که درشمار مهم ترین منظومه های خانقاهیِ فارسی است، و آن را پیشاهنگِ مثنویِ مولانا دانسته اند، در ده باب و حدود ۱۰هزار بیت سروده شده، و گذشته از دو باب آخر آن، که به بیان احوال مؤلّف و مدح سلطان بهرام شاه اختصاص یافته، بقیّۀ کتاب مشحون از معارف لطیف صوفیانه است. از نظر ادبی نیز، این کتاب به سبب آن که از یادگارهای عصر پیش از حملۀ مغولان است، سخت ارجمند می نماید. بارها نیز به بررسیِ ادبی، محتوایی و حتّی شرح گرفته شده است. به گونه های مختلف نیز به چاپ رسیده است.

💡 کتاب حدیقه الحقیقه به تصحیح و مقدمهٔ وی تشویقی دورهٔ بیست‌ودوم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. وی برای تألیف کتاب مکتب‌های ادبی جهان جایزۀ پروین اعتصامی را دریافت کرده است.

💡 قدیمی‌ترین داستان فارسی مستقل نوشته‌شده منسوب به مجنون داستان آزادکردن آهوی اوست که در حدیقه الحقیقه اثر سنایی غزنوی ذکر شده‌است. در هر حال اصل داستان بسیار ساده بوده و نظامی از تلفیق تمامی روایات مکتوب و شفاهی و با کمک تخیل خود برای اولین بار داستانی نو با عنوان لیلی و مجنون آفریده‌است. به عبارت دیگر شهرت لیلی و مجنون و مثل شدن آنان از دولتِ سرِ شاعران ایرانی بوده، این ایرانیان بودند که تکه‌پاره‌هایی را تبدیل به یک داستان منسجم و واحد و باارزش کردند؛ و حتی اگر ثابت شود که داستان لیلی و مجنون که فعلاً در اختیار ما است، ریشه‌ای عربی دارد، بازهم از تأثیر فرهنگ و ادب ایرانی در تبلور این داستان چیزی کم نمی‌کند. قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در آن یادی از لیلی و مجنون شده‌است، کتاب «الشعر و الشعرا» (قرن سوم هجری) است.