حضرت صالح (علیهالسلام) یکی از پیامبران الهی است که نام او در قرآن کریم و روایات اسلامی آمده و خداوند او را برای هدایت قوم ثمود برانگیخت. او از نسلهای پس از حضرت نوح دانسته میشود و مأموریت داشت مردم را به یکتاپرستی و ترک بتپرستی دعوت کند. قوم ثمود در منطقهای میان حجاز و شام، در سرزمینهایی کوهستانی زندگی میکردند و از نظر قدرت بدنی و ساختوساز در دل صخرهها شهرت داشتند. حضرت صالح سالها آنان را به ایمان و پرهیز از ظلم فرا خواند، اما تنها گروه اندکی به او ایمان آوردند و بیشتر مردم در برابر دعوت او سرکشی کردند. برای اثبات نبوتش، به فرمان خداوند شتری معجزهآسا به عنوان نشانه در میان آنان ظاهر شد که باید مورد احترام قرار میگرفت و آسیبی به آن نمیرسید. با این حال، قوم ثمود حرمت این نشانه الهی را شکستند و شتر را از بین بردند و همین عمل موجب نزول عذاب الهی بر آنان شد. پس از این نافرمانی، حضرت صالح به آنان هشدار داد و سرانجام پس از مدتی کوتاه، عذاب الهی بر قوم فرود آمد و آنان نابود شدند. تنها حضرت صالح و پیروان مؤمنش از این حادثه نجات یافتند و از آن ماجرا به عنوان عبرتی برای آیندگان یاد شده است. در منابع اسلامی آمده است که قبر حضرت صالح (ع) در وادیالسلام نجف قرار دارد و در کنار برخی دیگر از پیامبران الهی زیارت میشود. به طور کلی، حضرت صالح (ع) پیامبری است که با معجزه الهی برای هدایت قوم ثمود آمد، اما به سبب نافرمانی آنان، سرنوشت این قوم به نابودی انجامید و داستان او در قرآن به عنوان نمونهای از عاقبت تکذیب پیامبران بیان شده است.
حضرت صالح علیه السلام
دانشنامه اسلامی
[ویکی اهل البیت] حضرت صالح از پیامبران عظیم الشأن علیهم السلام است که از حیث زمان بعد از نوح و قبل از ابراهیم است. این رسول گرامی بر قوم ثمود که از اعراب وبت پرست بودند، مبعوث گردید. دعوت صالح و انکار ثمود مدتها ادامه یافت تا آن که قوم ثمود طغیان را به این حد رساندند که نقشه کشتن ناقه مهجزه الهی این پیامبر را طرح کرده و شقی ترین فرد خود را وادار کردند تا آن ناقه را به قتل برساند و بعد از این طغیان، رجفه (زلزله بسیار شدید) و صاعقه ای آمد و قوم ثمود در خانه هایشان هلاک شدند.
قطب راوندی گفته است که: حضرت صالح علیه السلام پسر ثمود پسر عاد پسر ارم پسر سام پسر حضرت نوح بود و مشهور آن است که: صالح پسر عبید پسر اسف پسر ماشخ پسر عبید پسر حاذر پسر ثمود پسر عاثر پسر ارم پسر سام بود.
حضرت صالح از پیامبران عظیم الشأن علیهم السلام است که، نام مبارکش در کلام الله مجید 9 بار آمده و از حیث زمان بعد از نوح و قبل از ابراهیم است. این رسول گرامی بر قوم ثمود مبعوث گردید که قومی بت پرست بودند.
ثمود قومی از عرب اصیل بوده اند که در سرزمین "وادی القری" بین مدینه و شام زندگی می کردند و این قوم از اقوام بشر ما قبل تاریخند و تاریخ جز اندکی چیزی از زندگی این قوم را ضبط نکرده و گذشت قرنها باعث شده که اثری از تمدن آنها بر جای نماند بنابراین دیگر به هیچ سخنی که درباره این قوم گفته شود اعتماد نیست.
آنچه کتاب خدا از اخبار این قوم شرح داده این است که این ها قومی از عرب بوده اند و ما این معنا را از نام پیامبرشان صالح علیه السلام که کلمه ای است عربی استفاده می کنیم و از آیه 61 سوره هود برمی آید که آن جناب از همان قوم بوده، پس معلوم می شود این ها مردمی عرب بوده اند که نام مردی از آنان صالح بوده و این قوم بعد از قوم عاد پدید آمده و تمدنی داشته اند که زمین را آباد می کردند و در زمین هموار قصرها و در شکم کوه ها خانه هایی ایمن می ساختند. (سوره اعراف، آیه 74) و یکی از مشاغل آنان زراعت بوده، یعنی چشمه هایی به راه انداخته و نخلستان ها و باغ ها و کشتزارها پدید آوردند. (سوره شعراء، آیه 148)
قوم ثمود طبق سنت قبائل زندگی می کردند که پیرمردان و بزرگتران، در قبیله حکم می راندند و در شهری که جناب صالح علیه السلام در آنجا مبعوث شد هفت طایفه بودند که کارشان فساد در زمین بود و هیچ کار شایسته ای نداشتند. (سوره نمل، آیه 48) و در آخر در زمین طغیان کرده، بت ها پرستیدند و طغیان و سرکشی را از حد گذراندند.
بعد از آن که قوم ثمود پروردگار خود را فراموش کرد و در فسادکاری خود از حد گذشت، خدای عزوجل حضرت صالح پیغمبر علیه السلام را به سوی آنان مبعوث کرد و آن جناب از خاندانی آبرومند و صاحب افتخار و معروف به عقل و کفایت بود، (سوره هود، آیه 62 - سوره نمل، آیه 49) قوم خود را به دین توحید و به ترک بت پرستی دعوت کرد و آنان را همی خواند تا در مجتمع خود به عدل و احسان رفتار کنند و در زمین علو و گردنکشی نکنند و اسراف و طغیان نورزند، و در آخر آنان را به عذاب الهی تهدید کرد.
صالح علیه السلام همچنان به امر دعوت قیام می نمود و مردم را به حکمت و موعظه حسنه نصیحت می کرد و در برابر آزار و اذیت آنان در راه خدا صبر می نمود تا شاید دست از لجبازی برداشته، ایمان بیاورند ولی به جز جماعتی اندک از مستضعفین قوم، کسی ایمان نیاورد، (سوره اعراف، آیه 75) طاغیان مستکبر و عامه مردم که همیشه دنباله رو طغیانند همچنان بر کفر و عناد خود اصرار ورزیدند و مؤمنین به صالح را خوار شمردند و جناب صالح را به سفاهت و جادوگری متهم ساختند.