ایه 15 سوره ابراهیم

آیه 15 سوره ابراهیم می‌فرماید: «وَاسْتَفْتَحُوا وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ» به‌موجب این آیه، پیامبران از خداوند گشایش و پیروزی می‌طلبند و سرانجام، هر مستبد لجوج به شکست و محرومیت دچار می‌شود؛ قاعده‌ای پایدار و همیشگی که در سراسر جریان وحی تحقق یافته است.

«استفتحوا» از ریشه «فَتْح» به معنای درخواست گشودن، یاری و پیروزی است. در سیاق آیه، پیامبران و مؤمنان، پس از مقاومت در برابر تکذیب‌کنندگان، از خداوند طلب پیروزی و داوری نهایی می‌کنند. «خاب» به معنای نومید و محروم شدن است؛ یعنی تلاش‌های دشمنان حقیقت به نتیجه نمی‌رسد و حاصل کارشان شکست و خسران است. «جبار» در این آیه به معنای فردی است که با ظلم، استبداد و زورگویی بر دیگران سلطه‌جویی می‌کند؛ انسانی که حق را نادیده گرفته و خود را برتر از قانون الهی می‌داند. «عنید» از ریشه «عند» به معنای سرکش، لجوج و منحرف از مسیر حق است؛ کسی که آگاهانه در برابر حقیقت می‌ایستد.

آیه به‌صورت جمعی بیان می‌کند که پیامبران درخواست گشایش و پیروزی کردند و هر زورگوی لجوجی نومید شد؛ تأکید آن بر این است که فرجام نهایی رویارویی حق و باطل همواره به سود اهل حق است. این آیه، سنت الهی را بیان می‌کند: استمداد پیامبران از خدا به پیروزی می‌انجامد و سرنوشت جبّاران عنید، جز خذلان و شکست نیست. مفهوم ضمنی آیه آن است که قدرت‌های متکبر، هرچند مدتی مقاومت می‌کنند، اما سرانجام در برابر جریان حق پایدار نمی‌مانند.