دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] اقتصاد در قرآن. با توجه به این که اقتصاد دانان تعاریف متفاوتی از اقتصاد ارائه داده اند لکن اختلاف تعاریف هر چه باشد اصل موضوع را عوض نمی کند و همه متفق القول خواهند بود که اقتصاد بحث معاش بشر به معنای وسیع کلمه است، موضوع اقتصاد، در بر گیرنده خواست ها، نیازها، آمال و بلند پروازی های بشر است. بر این اساس بحث منابع تامین کننده این نیازها مطرح می شود.
خداوند متعال در قرآن کریم در آیات فراوانی منابع مهم تامین نیازها و حوائج بشر را معرفی می کند، لکن پیش از آنکه به آن آیات بپردازیم، خوبست که بدانیم در قرآن کریم، اولین منبع تامین نیاز بشر، بهشت، معرفی شده است چنانکه خداوند متعال به حضرت آدم (علیه السّلام) می فرماید: «ای آدم تو و همسرت در بهشت مسکن گزین و از هر آنچه که می خواهید میل کنید». و نیز می فرماید: «همانا برای توست که هرگز در آن گرسنه و برهنه نمی شوی و در آن تشنه نمی شوی و حرارت آفتاب آزارت نمی دهد».
تامین معاش بشر
اما پس از اخراج حضرت آدم (علیه السّلام) و استقرار او بر روی زمین خداوند متعال در آیات فراوانی، زمین، را مهمترین و ارزشمندترین منبع اقتصادی و تامین معاش بشر معرفی می کند. بعنوان مثال به دو نمونه از آن اشاره می کنیم:۱. «ما تسلط و مالکیت و حکومت بر زمین را برای شما قرار دادیم و انواع وسایل زندگی را برای شما فراهم ساختیم اما کمتر شکر گذاری می کنید». ۲. «و زمین را گستردیم و در آن کوه های ثابتی افکندیم و از هر گیاه موزونی در آن رویاندیم و برای شما انواع وسائل زندگی در آن قرار دادیم و همچنین برای کسانی که شما نمی توانید به آن ها روزی دهید». از تامل و دقت در آیات اقتصادی قرآن کریم به این نتیجه می رسیم که خداوند متعال منابع اقتصادی و تامین معاش بشر را، دو گونه، معرفی می کند:
منابع طبیعی محض
ابتدا منابع طبیعی محض که خداوند متعال در طبیعت به ودیعه نهاده است بدون دخالت دست بشر مثل: دریا، زمین،... دوم منابع طبیعی که با کمک دست بشر بعنوان منبع اقتصادی مطرح می شود مانند: معدن، کشاورزی، زنبور داری و... اکنون به بررسی آیات مربوط به هر یک از آن ها می پردازیم.نخست آیات مربوط به منابع طبیعی محض:
← زمین
...
