اسد بن موسی

[ویکی فقه] محرم ۱۲ق /۵۰- آوریل ۲۷م، فرزند ابراهیم بن ولید بن عبدالملک اموی، محدث و فقیه مصری و مؤلف کتاب الزهد، از قدیم ترین تألیفات برجای مانده اسلامی می باشد.
وی که از خاندان امویان بود، در همان سال انقراض شاخه شرقی خلافت ِ این خاندان، گویا در بصره به دنیا آمد و سپس به مصر رفت و در آن جا ساکن شد، شاید به جهت قدمت حضور اسد در مصر، برخی او را متولد آن دیار پنداشته اند.
بزرگان هم عصر
اسد در زمانی می زیست که توانست از بزرگان و رجالی نام آور در حدیث و فقه بهره گیرد؛ در این میان کسانی چون سفیان بن عیینه، عبدالله بن مبارک، عبدالله بن وهب، ابن لَهیعه، فُضیل بن عیاض، لیث ابن سعد، وکیع بن جراح، عبدالعزیز ابن ماجشون، ابن ابی ذئب، ولید بن مسلم، شریک بن عبدالله نخعی و حماد بن زید شایان ذکرند.
اساتید
با نگاهی به نام استادان و زمان و مکان وفات آنان، بیش و کم می توان حضور او را در شهرهای گوناگون برای طلب حدیث پذیرفت. استادان اسد را به طور طبیعی شیوخ طبقه هفتم از مشایخ حدیثی تشکیل می دهند، در حالی که گاه رتبه حدیثی او تا دو نسل، بالا رفته، و از مشایخ طبقه ششم و پنجم همچون جعفر بن حیان عطاردی، ابو هلال راسبی، مبارک بن فَضاله، مهدی بن میمون، ایوب بن خوط و یونس بن ابی اسحاق سَبیعی نیز روایت کرده است، بجز شخص اخیر، تمامی اینان از مشایخ بصره به شمار می آیند و با توجه به حدود زندگانی این طبقه، می توان چنین انگاشت که اسد تا حدود سال ۵۰ق /۶۷م در بصره ساکن بوده است. وجود نام یونس بن ابی اسحاق، عالم کوفی از طبقه پنجم، با در نظر گرفتن نزدیکی کوفه به بصره، چندان دور از ذهن نیست.اسد در مسیر خود از بصره تا مصر مشایخ طبقه هفتم را در شهرهایی چون کوفه و واسط در عراق، و نیز مکه و مدینه، حمص و دمشق درک کرده بود با توجه به اینکه او از مشایخ طبقه هشتم و نهم مثل روح بن عُباده، محمد بن یوسف فِریابی و عیسی بن یونس هم روایت کرده، آشکار می شود که به ارتقاء طبقة حدیثی خود التزامی نداشته است.
شاگردان
...

💡 در نهایت در روزی مشخص، همگان جمع شدند و برای اطمینان بیشتر، بر علی بن موسی الرّضا لباسِ مبدل تن کرده و با صحنه‌سازی، او را باغبانِ خانه معرفی کردند و به وی گفتند در باغ مشغول کار شود، سپس همگی در اتاق جمع شدند.

💡 پس از گذشت مدتی از درگذشت موسی کاظم، بسیاری از این گروه به امامت علی بن موسی الرضا باور پیدا کردند و واقفیه از بین رفت. اما پس از فوت علی بن موسی، مجددا گروهی به واقفیه بازگشت کردند که به مولفه شهره شدند. اکنون گروهی به نام واقفیه یا کسانی که به وقف در امامت موسی کاظم معتقد باشند، وجود ندارند.

💡 از آثار مکتوب به‌جامانده چنین برمی‌آید که گویا نخستین رساله در حساب به معنی امروزی را محمد بن موسی الخوارزمی نوشته‌است. آوازهٔ وی چنان در اروپا پیچید که واژهٔ الگوریتم را (که از الخوارزمی گرفته شده‌است) بر روش‌های حل مسئله در محاسبات عددی نهادند.

💡 بنا به نظر فقها قبول پست از ناحیه ظالم فی حد ذاته فعل حرام شمرده می‌شود مگر در مواردی که نفس پذیرفتن آن در جهت امر به معروف و نهی از منکر و اهداف خاصی باشد که می‌تواند مستحب یا حتی واجب تلقی شود. مثلاً برای نمونه، پذیرفتن ولایت عهدی مأمون را از طرف علی بن موسی الرضا نوعی قبول پست از شخص ظالم عنوان می‌کنند که ولایت جائر شمرده نمی‌شود و آن را در جهت اهداف و نیات قلبی می‌دانند.

💡 حضرت علی بن موسی الرضا به سال ۲۰۲ هجری از راه طبس مسینا به خراسان آمده و در آنجا نزول فرموده‌است.

💡 او در وصیت‌نامه اش پس از وصیت در مورد مدفن خود، نوشته بود که بر روی قبرش این ابیات که مخاطب آن امام هشتم شیعیان علی بن موسی الرضا است حک شود: