اخی شجاع الدین

اخی شجاع الدین. [ اَ ش ُ عُدْ دی ] ( اِخ ) خراسانی. کوتوال قلعه بم از دوران ابوسعیدخان تا زمان امیر مبارزالدین محمد مظفری. مبارزالدین چند نوبت بپای آن حصن حصین لشکر کشیده لوازم محاربه و محاصره بتقدیم رسانید بعد از کشش و کوشش بسیار اخی شجاع الدین با تیغ و کفن بدرگاه وی شتافت و مفاتیح قلعه بم و توابع تسلیم مبارزالدین کرد و روی مسکنت بر زمین سود و امیر محمد نخست طریق عفو و اغماض مسلوک داشت اما هم در آن ایام از وی خیال مخالفتی فهم کرده چشمه حیاتش را بخاشاک ممات بینباشت. رجوع به حبط ج 2 ص 90 و تاریخ عصر حافظ تألیف قاسم غنی ج 1 ص 79 شود.

💡 در سال ۷۹۰ هجری، امیر تیمور گورکانی که پیش‌تر بروجرد و خرم‌آباد را به تصرف درآورده بود، عزالدین بن شجاع الدین محمود از حاکمان لر کوچک را که در قلعه رومیان بروجرد قرار داشت، به سوی سمرقند روانه کرد تیمور در سال ۸۰۵ هجری و در زمان حرکت به سوی گرجستان، به امیرزاده رستم از فرماندهان خود دستور داد تا به بروجرد برود و قلعه رومیان را بازسازی کند.

💡 در واقع این لقب در این زمان به صورت ضمنی برای حاکمان نیمه مستقل به کار گرفته می‌شد. شجاع الدین خورشید در سال ۶۲۱ قمری وفات یافت و پس از او، به ترتیب، برادرزادگانش سیف الدین رستم، شرف الدین ابوبکر و عزالدین گرشاسب حکومت کردند.

💡 علت انتخاب لقب اتابک توسط شجاع الدین خورشید را می‌توان در ضعف سلجوقیان جستجو کرد.

💡 از پدر وی نور محمد اطلاعات زیادی نیست فقط می‌دانیم با دختر دایی خود ازدواج کرده است اما پدر‌بزرگ او عزالدین گرشاسب چهارمین حاکم دودمان اتابکان لر کوچک که تبارش به شجاع الدین خورشیدی موسس اتابکان لر کوچک می‌رسید و مادر بزرگ وی ملکه خاتون خواهر شهاب الدین سلیمان شاه حاکم کردستان و رئیس قبیله ترکمان ییوا بود.

💡 به نوشته وزیری کرمانی (ج ۱، ص ۴۲۲–۴۲۳)، بمپور پیش از استقرار قراختاییان در کرمان و مکران (۶۱۹–۶۳۲)، به دست سپهسالار ملک زوزن شجاع الدین ابوالقاسم اَعور زوزنی افتاد.