ضالا

[ویکی الکتاب] معنی ضَالّاً: گمراه
ریشه کلمه:
ضلل (۱۸۹ بار)
«ضالّ» از مادّه «ضلال» از نظر لغت به دو معنا آمده: «گمشده» و «گمراه» مثلاً گفته می شود: الْحِکْمَةُ ضالَّةُ الْمُؤْمِنِ «دانش، گمشده انسان با ایمان است». و به همین مناسبت، به معنای مخفی و غائب نیز آمده، لذا در آیه 10 «سجده» می خوانیم منکران معاد می گفتند: أَ إِذا ضَلَلْنَا فِی الأَرْضِ أَ إِنّا لَفی خَلْق جَدید «هنگامی که در زمین پنهان و غائب شدیم در خلقت نوینی قرار خواهیم گرفت»؟
اگر «ضاّل» در آیه مورد بحث، به معنای «گمشده» باشد، مشکلی پیش نمی آید، و اگر به معنای «گمراه» باشد، منظور نداشتن دسترسی به راه نبوت و رسالت قبل از بعثت است. و یا به تعبیر دیگر، پیامبر در ذات خود چیزی نداشت، هر چه داشت از سوی خدا بود; بنابراین، در هر دو صورت مشکلی پیش نمی آید.

💡 همچنين گفتار مفسر ديگرى كه گفته: مراد از ضلالت،جهل به شرايع است، همچنانكه در آيه (و وجدك ضالا فهدى ) به اين معنا است. و نيزقول آن مفسر ديگر كه گفته: مراد از ضلالت فراموشى است، همچنان كه در آيه (انتضل احديهما فتذكر احديهما الاخرى ) به اين معنا است و معناى آيه مورد بحث اين است كه: من هنگامى او را كشتم كه حرمت آدم كشى را فراموش كرده بودم و يا فراموش كرده بودمكه اينطور زدن عادتا به قتل او مى انجامد.

💡 - ((انا سلمان بن عبداللّه ))، من نامم سلمان است و فرزند يكى از بندگان خدا هستم،((كنت ضالا فهد انى اللّه عزوجل بمحمد))، گمراه بودم و خدا به وسيله محمد (ص ) مراراهنماى كرد، ((و كنت عائلا فاغنانى اللّه بمحمد))، فقير بودم و خداوند به وسيله محمد(ص ) مرا بى نياز كرد. ((و كنت مملوكا فاعتقنى اللّه بمحمد))، برده بودم و خداوند بهوسيله محمد (ص ) مرا آزاد كرد. اين است اصل و نسب من.

💡 60- (( من خرج يطلب بابا من العلم ليرد به باطلا الى حق، و ضالا الى هدى،كان عمله كعبادة اربعين عاما )) (منية المريد ص 8كنزالعمال 10/161).