سعد وقاص که در برخی منابع به اختصار و به صورت سعد ذکر شده، نامی است که بر یکی از برجستهترین شخصیتهای صدر اسلام اطلاق میگردد. این عنوان، به طور صریح و بدون ابهام، اشاره به سعد بن ابی وقاص دارد؛ صحابی گرانقدر پیامبر اکرم (ص) و از فرماندهان بزرگ و فاتحان فتوحات اسلامی. جستجو در مراجع اصلی به خوبی این همارزی را تأیید میکند و نشان میدهد که این تعبیر کوتاه، تنها یک ارجاع سریع به نام کامل و شناختهشده ایشان است.
سعد بن ابی وقاص (رضیالله عنه)، از نخستین ایمانآورندگان به اسلام و یکی از ده نفری بود که پیامبر (ص) بهشت را برایشان تضمین فرمود. شهرت اصلی ایشان در تاریخ به واسطه شجاعت بیبدیل و مهارت نظامی کمنظیرشان است. ایشان فرماندهی سپاه اسلام را در نبردهای سرنوشتساز متعددی، از جمله غزوه احد و مهمتر از آن، فتحالفتوح ایران، یعنی نبرد قادسیه، بر عهده داشتند که منجر به فروپاشی ساسانیان و گشایش قلمرویی پهناور به قلمرو اسلام گردید.
بنابراین، هرگاه در متون تاریخی یا ادبی با عبارت «سعد وقاص» مواجه شویم، باید آن را اشارهای مستقیم به جایگاه رفیع و نقش محوری سعد بن ابی وقاص در تاریخ اسلام دانست. این شخصیت، نه تنها به عنوان یک سردار فاتح، بلکه به عنوان یکی از راویان حدیث و الگویی از پایبندی به اصول دین، همواره مورد توجه پژوهشگران و مورخان بوده است و ارجاع مجدد به نام کامل ایشان، یعنی «سعد بن ابی وقاص»، برای رفع هرگونه شائبه و تأکید بر هویت تاریخی، ضروری تلقی میشود.