خیالی بخارایی

خیالی بخارایی. [ خ َ ی ِ ب ُ ] ( اِخ ) خیالی بخاری. رجوع به خیالی بخاری شود.

خیالی بخاری

خیالی بخارایی ( ـ بخارا پس از ۸۵۰ق)
شاعر ایرانی. در بخارا زاده شد. از شاعران دربار الغ بیگ تیموری و شاگرد خواجه عصمت بخاری ( ـ۸۹۲ق) بود و درویشانه می زیست. در شعر از حافظ، سعدی، امیرخسرو دهلوی و به ویژه کمال خجندی پیروی می کرد. خیالی در شعر شاعران معاصر خود و نیز پس از خود تأثیر گذارده است. کاربرد فراوان مضامین غریب و نکته های مهجور در سروده های خیالی، از ارزش و تأثیر آن کاسته است. در اشعارش صنایع ادبی و تمثیل به چشم می خورد. دیوان خیالی بخارایی به تصحیح عزیز دولت آبادی چاپ شده است (تبریز، ۱۳۵۲ش).

💡 تضمین: تضمین نوعی مسمط است که در سده‌های اخیر متداول شده‌است و شاعر برای سرایش آن، به همهٔ ابیات یک شعر (اغلب غزل)، ابیاتی اضافه می‌کند تا به شکل مسمط درآید. یکی از تضمین‌های مشهور در ادبیات فارسی، شعری است با مطلع «تا کی به تمنای وصال تو یگانه/اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه» که شیخ بهایی بر اساس غزلی با مطلع «ای تیر غمت را دل عشاق نشانه/جمعی به تو مشغول و تو غایب ز میانه» از خیالی بخارایی سروده‌است.

💡 احمد بن موسی خیالی معروف به خیالی بخاری یا خیالی بخارایی از شاعران قرن نهم است که در ماوراءالنهر می‌زیسته است. خیالی بخاری از معاصران و شاگردان خواجه عصمت بخاری است. او در عهد الغ‌بیک می‌زیست و در حدود سال ۸۵۰ بدرود حیات گفت. دیوانی که از او به یادگار مانده، شامل دو هزار بیت است که نسخه‌هایی از آن در ایران و خارج جود دارد.