جعفرخان زند

جعفرخان زند. [ ج َ ف َ ن ِ زَ ] ( اِخ ) هفتمین تن از امرای زندیه و برادرزاده کریمخان زند و پسر صادق خان زند است. ( 1199- 1203 هَ. ق. )

هفتمین تن از امرای زندیه و برادر زاده کریمخان زند و پسر صادق خان زند است.

جعفر خان زند ( ـ۱۲۰۳ق)
از پادشاهان زندیه (حک: ۱۱۹۹ـ۱۲۰۳ق)، پسر صادق خان زند. در امارت پدرش، به سرداری عراق منصوب شد و در اختلاف پدر با برادر مادری اش، علی مرادخان، نخست جانب پدر را گرفت و به اصفهان لشکر کشید، اما چندی بعد از پدر رنجیده و هم دست علی مرادخان شد و پس از مرگ علی مراد خان، در اصفهان به سلطنت نشست (ربیع الاول ۱۱۹۹). چهار ماه بعد به شیراز رفت و آن جا را پایتختِ حکومت خود کرد. سلطنت وی با ستیزه جویی آقامحمدخان قاجار مواجه بود، چنان که تا ۱۲۰۲ق آقامحمدخان دو بار اصفهان را اشغال کرد و تا شیراز پیش رفت، اما موفق به تسخیر آن جا نشد. جعفرخان در ۱۲۰۰ق مجدداً به اصفهان لشکر کشید و باقرخان خراسکانی را که علیه وی به آقامحمدخان قاجار یاری کرده بود در حبس انداخت و کشت. وی سرانجام به دست عده ای از خوانین زند به قتل رسید (۲۵ جمادی الاولی ۱۲۰۳ق). او مردی قوی اما بی تدبیر بود.

💡 سال‌های ۱۷۸۵ و ۱۷۸۶ م. سال‌هایی همراه با موفقیت‌های بزرگ برای آقامحمدخان بودند. او در این زمان عراق عجم، اصفهان، تهران و گیلان را تحت سلطه خود آورده بود و جعفرخان زند را به شیراز عقب رانده بود؛ هرچند خودش را هنوز پادشاه اعلام نکرده بود اما عملاً به شاه ایران تبدیل شده بود. پس از این فتوحات، مدتی بدون جنگ و درگیری سپری شد.

💡 سندی که تا زمان صفوی موجودیت بهار به اثبات می‌رساند همان حضور جعفرخان زند است که مدتی در بهار مقیم بوده و مبیین تأثیرگذاری مردان این دیار در معادلات سیاسی و فرهنگی کشور است.