مراتب وجود
مفهوم مرتبه از ریشه رتب به معنای درجه و جایگاه است و در فلسفه به این معنا به کار می‌رود که موجودات عالم، از لحاظ کمال وجودی، در درجات شدت و ضعف متفاوتی قرار دارند. بر این اساس، وجود دارای مراتبی است که به دو قسم طولی و عرضی تقسیم می‌شود و کثرت موجودات در جهان، بر مبنای رابطه تشکیک در وجود تبیین می‌گردد. هرچند برخی از اندیشمندان معتقدند تشکیک تنها در مراتب طولی معنا دارد و در سلسله عرضی موجودات راه نمی‌یابد، اما این دیدگاه از منظر حکمت متعالیه مردود است و تشکیک در هر دو بعد طولی و عرضی جریان دارد.
در تشکیک طولی، مراتب وجود به صورت تقدم و تأخر ذاتی و علی ترتیب می‌یابند. این سلسله با وجود واجب‌التعالی که غنی‌الذات و برترین مرتبه وجود است آغاز می‌شود. در مراحل پس از آن، عالم ممکنات قرار دارد که به سه عالم اصلی: عقل، مثال و ماده تقسیم می‌شود. هر یک از این عوالم، علت وجودی مرتبه پایین‌تر خود است؛ بنابراین عالم عقل علت عالم مثال، و عالم مثال علت عالم ماده محسوب می‌شود و هر مرتبه، هستی و قوام خود را از مرتبه بالاتر خود دریافت می‌کند.
در مقابل، مراتب عرضی وجود، موجوداتی را در بر می‌گیرد که در یک سطح وجودی قرار دارند، ولی از جهت کمالات و ویژگی‌های وجودی با یکدیگر تفاوت دارند. برای نمونه، انسان‌ها با آن که همگی در مرتبه واحدی از وجود مادی قرار گرفته‌اند، اما از نظر شدت و ضعف در کمالات نفسانی مانند علم و فضیلت، یکسان نیستند و میان آن‌ها مراتب متفاوتی دیده می‌شود. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که تشکیک تنها به عوالم طولی محدود نمی‌شود، بلکه در عرض نیز جریان دارد و نظام هستی را در تمام ابعاد خود سامان می‌بخشد.
مترادف‌ها
درجات هستی، سطوح وجود
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] مرتبه از ریشه «رتب» و به معنای درجه است و در اصطلاح فلسفی عبارتست از اینکه وجودهای عالم دارای درجه بندی از نظر شدت و ضعف وجودی باشند. وجود دارای مراتب طولی و عرض می باشد و کثرت آن بر اساس رابطه تشکیکی است.
تشکیک و مرتبه ای بودن وجود دارای دو نوع طولی و عرضی می باشد. هرچند عده ای معتقدند که در سلسله عرضی موجودات، تشکیک راه ندارد که البته این قول باطل است.
← تشکیک طولی
مراتب طولی وجود، از وجود واجب شروع می شود. در مرتبه بعد عالم ممکنات قرار دارد که به سه مرتبه می رسد؛ عالم عقل، مثال و ماده. این عوالم، از نظر وجودی دارای تقدم و تاخر هستند و با یکدیگر رابطه علی و معلولی دارند، عالم عقل علت وجودی عالم مثال است و عالم مثال، علت وجدی عالم ماده و هر مرتبه، متقوم به مرتبه بالاتر است.
← مرتبه اول در سلسله ممکنات
۱. ↑ معجم الوسیط، ذیل واژه «رتب».
...
جمله سازی با مراتب وجود
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 بلکه چون بر حقیقت واحد در مراتب وجود شد وارد
💡 فیلسوفان بزرگ در طول تاریخ تلاش کرده‌اند تا با تحلیل دقیق و عمیق، پیچیدگی‌های متفاوت و سلسله‌مراتب مربوط به مراتب وجود را برای درک بهتر جهان هستی تبیین کنند.
💡 در متون عرفانی و فلسفه اسلامی، بحث درباره مراتب وجود یکی از مباحث بسیار پیچیده و کلیدی است که به بررسی تفاوت میان هستی‌های مادی و معنوی می‌پردازد.
💡 برای درک عمیق‌تر حقیقت، باید تلاش کرد تا از سطح درک مادی فراتر رفت و به بررسی دقیق و منطقی مراتب وجود در جهان هستی و پیوند آن‌ها پرداخت.
