آواشناسی

( آواشناسی ) (شَ ) (حامص. ) صوت شناسی، مطالعه و توصیف علمی آواهای زبان.

آواشناسی
{phonetics} [زبان شناسی] مطالعۀ علمی آواهای زبان

آواشناسی. آواشناسی (phonology)
مطالعۀ اصوات گفتار. این علم با تولید اصوات (آواشناسی تولیدی۱)، خصوصیات آکوستیک آن ها (آواشناسی آکوستیک۲)، و چگونگی ترکیب شان، منظور ساختن هجاها، کلمات، و جملات (آواشناسی زبانی۳) سروکار دارد. اولین آواشناسان، محققان هندی بودند (ح ۳۰۰پ م) که کوشیدند تلفظ متون مقدس سانسکریت۴ را حفظ کنند. یونانیان باستان به منزلۀ اولین مبدعان نظام نوشتاری براساس الفبای آواشناختی شناخته می شوند. آواشناسی مدرن (نوین) را اَلِگزاندر ملویل بل۵ (۱۸۱۹ـ۱۹۰۵) مطرح کرد؛ کسی که در اثرش با نام گفتار هویدا۶ (۱۸۶۷)، نظام دقیق نشانه گذاری برای نوشتن اصوات گفتار را ارائه داد. در قرن ۲۰ زبان شناسان بر گسترش نظام و دستگاهی طبقه بندی شده تکیه کرده اند تا بتوانند مقایسه ای میان تمام اصوات گفتار انسان ارائه دهند. وظیفۀ دیگر آواشناسی مدرن، فرآیندها و روش های ذهنی درک و دریافت گفتار است.

(زبان‌شناسی): دانش شناخت آوا، از نظر تولید، ذات فیزیکی، یا دریافت آن.
صوت شناسی، مطالعه و توصیف علمی آواهای زبان.

💡 مطالعه آواشناسی در اواخر دهه نوزدهم به سرعت رشد کرد که بخشی از آن ناشی از ابداع آواسنج (فنوگراف) بود که اجازه می‌داد تا سیگنال گفتار ثبت شود. آواشناسان قادر بودند چندین بار سیگنال گفتار را بازپخش کنند و از فیلترهای آکوستیک برای آن سیگنال استفاده کنند و البته برای انجام این کار باید قادر به استنتاج دقیق‌تری در مورد طبیعت آکوستیک سیگنال گفتار می‌بودند.

💡 گاهی حرف یا تفکیک‌کننده‌های اضافه، به‌وسیلهٔ انجمن آواشناسی بین‌المللی حذف یا اصلاح شده‌اند. همان‌طور که پس از تغییرات سال ۲۰۰۵ در این الفبا، در حال حاضر الفبای آوانگاری بین‌المللی شامل ۱۰۷ نشانه حرفی مجزا، ۴۴ نشانه زیروزبری و چهار نشانه نوای گفتاری است.

💡 وامبری به عنوان زبان‌شناس و چندزبانه شناخته می‌شود، با این حال او زبان‌شناسی و آواشناسی را عمیقاً نمی‌شناخت. این را می‌توان از ترجمه‌های اشتباه او از مکان‌های جغرافیایی و اشعاری که نقل کرده، بررسی کرد. همکاران او در زمان خودش و در دورهٔ معاصر انتقادهای بسیار جدی مبنی بر اینکه اعتبار علمی فرهنگستان مجارستان را خدشه‌دار کرده، مطرح کرده‌اند.

💡 به‌گفتهٔ سید محمود طالقانی، مفسر شیعه، از حیث آواشناسی تکرار دو حرف «ن» و «س» در این سوره و برخورد آن دو، نشان‌دهندهٔ برخورد نیروهای خیر و شر در نفس انسان است؛ چرا که حرف «س» و توالی آن در زبان عربی، نشانی از «شر» است. حرف «ن» هم در زبان عربی نمادی از «خیر» است.