باخه

باخه. [ خ َ / خ ِ ]( اِ ) کاسه پشت را گویند. ( برهان ). کاسه پشت و لاک پشت را گویند که آنرا سنگ پشت میخوانند. ( آنندراج ) ( انجمن آرا ). جانور آبی است که بهندی کچهوه گویند و این لفظ ترکی است. ( غیاث ). جانوریست آبی در غایت شهرت که آنرا سنگ پشت و کاسه پشت و کَشَو نیز گویند. بتازیش کشف و بهندی کجهوا نامند. ( شرفنامه منیری ). سوراخ پا. سولاخ پا. سُلَحفات. ( دهار ). سلحفیّه. حنفاء. عاج. اَنْقَد. انقدان. ( منتهی الارب ). ذَبَل دریائی، از آن دست برنجن و شانه ها سازند پوست باخه ای. ( منتهی الارب، ذیل ذبل ). هرهیر؛ نوعی از خبیث ترین مار مرکب میان باخه و سیاه مار که شش ماه خواب کند و گزیده اش جان برنشود. ( منتهی الارب ):
نهنگی شو که با دریا کند زور
کند زیر و زبر دریا بیک شور
نه باخه، کش چنان برگستوانی
سر اندر سینه دزدد هر زمانی.امیرخسرو دهلوی.ضربت گرز نهنگان سپاهت در وغا
خصم را چون باخه سر در سینه پنهان میکند.امیرخسرو ( از آنندراج ).بسا پردل نهنگ از تیغ کینه
که سر دزدید چون باخه بسینه.امیرخسرو ( از آنندراج ).

(خِ ) ( اِ. ) لاک پشت، سنگ پشت.

= لاک پشت: چون باخه ای به همت زادی ز بیضهٴ دین / دان خصم جان هوا را چون ماهیان هوا را (امیرخسرو: مجمع الفرس: باخه ).

سنگ پشت، لاک پشت
( اسم ) کاسه پشت لاک پشت سنگ پشت.
کاسه پشت را گویند

لاک‌پشت، سنگ‌پشت، کاسه‌پشت، کَشَف.

💡 زاغ در این سخن بود که از دور آهوی دوان پیدا شد. گمان بردند که او را طالبی باشد. باخه در آب جست و زاغ بر درخت پرید و موش در سوراخ رفت. آهو بکران آب رسید ,اندکی خورد ,چون هراسانی بیستاد. زاغ چون این حال مشاهدت کرد در هوا رفت و بنگریست که بر اثر او کسی هست. بهر جانب چشم انداخت کسی را ندید. باخه را آواز داد تا از آب بیرون آمد و موش هم حاضر گشت.

💡 باخه هنوز این سخن می‌گفت که صیاد از دور آمد. موش از بریدن بندها پرداخته بود. آهو بجست و زاغ بپرید و موش در سوراخ گریخت. صیاد برسید,پای دام آهو بریده یافت ,در حیرت افتاد. چپ و راست نگریست ,ناگاه نظر بر باخه افگند ,او را بگرفت و محکن ببست و روی بازو نهاد. در ساعت یارانش جمله شدند و کار باخه را تعرفی کردند.