ذره بنیادی
ذرۀ بنیادی در فیزیک به نوعی ذرۀ زیراتمی اطلاق میشود که تاکنون هیچ نشانهای از ساختار داخلی یا ترکیب آن از اجزای کوچکتر مشاهده نشده است. از این رو، میتوان هر ذرۀ بنیادی را یکی از واحدهای اساسی سازنده ماده دانست. این ذرات به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: کوارکها، لپتونها، و بوزونهای پیمانهای.
کوارکها شامل دوازده نوع هستند: بالا، پایین، افسون، عجیب، سر، ته، و پادذرات مربوط به هر یک. این ذرات، با ترکیبهای سهتایی خود، ذرات سنگین موسوم به باریونها و با ترکیبهای دوتایی، ذرات میانجرمی به نام مزونها را تشکیل میدهند. کوارکها و ذرات حاصل از ترکیب آنها تحت تأثیر نیروی هستهای قوی قرار میگیرند.
لپتونها نیز زیرمجموعهای از ذرات بنیادی هستند که برخلاف کوارکها تحت تأثیر نیروی هستهای قوی قرار نمیگیرند. این دسته شامل دوازده نوع ذره است: الکترون، موئون، تاو، نوترینوی الکترونی، نوترینوی موئونی، نوترینوی تاو، و پادذرات مربوط به هر یک. لپتونها علاوه بر نیروهای گرانشی و الکترومغناطیسی، تحت تأثیر نیروی هستهای ضعیف نیز قرار میگیرند.
بوزونهای پیمانهای وظیفه حمل نیرو بین سایر ذرات را بر عهده دارند و خود به چهار دسته تقسیم میشوند: گلوئون که حامل نیروی هستهای قوی است، فوتون که نیروی الکترومغناطیسی را منتقل میکند، بوزونهای میانبرد (+W، -W و Z) که مسئول انتقال نیروی هستهای ضعیف هستند، و گراویتون که احتمالاً حامل نیروی گرانشی است. لازم به ذکر است که گراویتون هنوز به صورت تجربی مشاهده نشده است.
مترادفها
ذره پایه
دانشنامه آزاد فارسی
ذَرِّۀ بُنیادی (elementary particle)
در فیزیک، نوعیذرۀ زیراتمی. اطلاعی از ساختار داخلی آن در دست نیست و دانسته نیست از اجزای ریزتری ساخته شده است یا نه. به این ترتیب، هر ذرۀ بنیادی را می توان یکی از واحدهای اساسی ساختار ماده دانست. ذرات بنیادی را در سه گروه کوارک ها، لپتونها، و بوزون های پیمانه ایدسته بندی کرده اند. کوارک ها دوازده نوع اند: بالا، پایین، افسون، عجیب، سر، ته، و پادذره های هر یک از این ها. کوارک ها و ترکیب های سه تایی شان ذرات سنگینی با نام باریونها، و با ترکیب های دوتایی شان ذرات میان جرمی با نام مزون تولید می کنند. کوارک ها و ذرات ترکیبی آن ها تحت تأثیر نیروی هسته ای قرار می گیرند. لپتون ها ذراتی اند که تحت تأثیر نیروی هسته ای قوی قرار نمی گیرند. لپتون ها هم بر دوازده نوع اند: الکترون، موئون، تاو، نوترینوی الکترونی، نوترینوی موئونی، نوترینوی تاو، و پادذره های هریک از آن ها. این ذرات علاوه بر نیروهای گرانشی و الکترومغناطیسی، تحت تأثیر نیروی هسته ای ضعیف قرار می گیرند. بوزون های پیمانه ای نقش حامل نیرو را بین ذرات دیگر برعهده دارند. بوزون ها بر چهار نوع اند: گلوئون، فوتون، بوزون برداری میانی (+Wو-W و Z) و گراویتون. گلوئون حامل نیروی هسته ای قوی، فوتون حامل نیروی الکترومغناطیسی، +Wو-W و Zحامل نیروی هسته ای ضعیف، و گراویتون حامل نیروی گرانشی اند. ذرۀ اخیر را هنوز مشاهده نکرده اند. نیز ← نیروهای_بنیادی
ویکی واژه
ذرهای که براساس دانش امروز بخشناپذیر و بدون ساختار است و درنتیجه، یکی از اجزای اصلی سازنده مادۀ است.