این واژه در اصل صفتی عربی است که به صفات ظاهری و آوایی اشاره دارد. به طور خاص، جهیر به معنای مردی است که دارای زیبایی ظاهری و منظر نیکو باشد؛ یعنی فردی خوشسیما و صاحب جمال و حسن است. علاوه بر این، در برخی منابع به فردی اشاره دارد که صدای بلند و پرطنین دارد، به طوری که کلام جهیر به سخن رسا و بلند تعبیر شده و در نهایت به معنای بلندآواز نیز به کار رفته است.
در معنایی دیگر، این واژه کاربردی در خصوص شایستگی و استحقاق دارد؛ جهیر میتواند به معنای سزاوار احسان یا شایستۀ نیکی و بخشش بودن باشد، که مؤنث آن «جَهیرَه» و جمع آن «جُهَراء» ذکر شده است. این گستره معنایی نشان میدهد که واژه در قدیم برای توصیف ویژگیهای برجسته، چه از حیث زیبایی و چه از منظر استحقاق و صدای رسا، به کار میرفته است.
با این حال، فرهنگ لغت به معانی غیرمعمولتری نیز اشاره میکند که احتمالاً کمتر در گفتار رایج فارسی به کار میروند؛ از جمله معنای «شیر بی آب» که نشاندهندۀ ارتباط آن با طبیعت و ویژگیهای مادی نیز بوده است. در مجموع، هستۀ اصلی مفهوم «جهیر» حول محور «برجستگی» و «وضوح» میچرخد، چه وضوح در منظر و چه وضوح در صدا و چه وضوح در شایستگی برای دریافت پاداش و احسان.
