سیدمحمدباقر بن محمداسماعیل حسینی خاتون ابادی اصفهانی
سید محمدباقر بن محمداسماعیل حسینی خاتون آبادی اصفهانی (متوفی ۱۱۱۶ هجری قمری) یکی از علمای برجسته و فقیه محقق قرن دوازدهم هجری در ایران بود. او در سال ۱۰۷۰ هجری قمری در اصفهان به دنیا آمد و در طول زندگی خود به عنوان یک عالم فاضل، ادیب مدقق و مدرس شناخته میشد.
تحصیلات و مقام علمی
وی تحصیلات خود را نزد علمای معروف اصفهان، از جمله ملّا محمدباقر محقق سبزواری و آقاحسین خوانساری گذراند. او به عنوان یک فقیه جامع و عالم برجسته شناخته شد و به خاطر ویژگیهایش در تدریس و خوشبیانی، مورد توجه شاه سلطان حسین صفوی قرار گرفت. به دستور شاه، او برخی از کتابها را از عربی به فارسی ترجمه کرد و به عنوان استاد در مدرسه چهارباغ منصوب شد.
منصبها و مسئولیتها
در سال ۱۱۲۴ هجری قمری، محمدباقر خاتون آبادی به عنوان رئیس العلماء و ملّاباشی منصوب شد. این منصب به او اجازه میداد تا به عنوان مهمترین مشاور شاه عمل کند و در امور دینی و اجتماعی کشور نقش مؤثری ایفا کند. وظایف او شامل رساندن وجوهات و صدقات به نیازمندان و نظارت بر حقوق طلاب بود.
شاگردان
از جمله شاگردان او میتوان به ملاعبدالحسین کاظمی، سیدنورالدین جزایری، سیداحمد علوی خاتون آبادی و محمدصالح قزوینی اشاره کرد. این افراد از عالمان و فلاسفه معروف زمان خود بودند و تحت تعلیمات خاتون آبادی به مقامهای علمی و اجتماعی بالایی دست یافتند.
نپذیرفتن منصب شیخ الاسلامی
پس از فوت جعفر بن عبداللّه کَمَرهای، شیخالاسلام اصفهان، شاه سلطان حسین با اصرار بسیار خواستار پذیرش منصب شیخ الاسلامی از سوی خاتون آبادی شد، اما او به دلیل عدم مشروعیت، آن را نپذیرفت و خود را واجد شرایط لازم برای تصدی این مسئولیت نمیدانست.
آثار
وی آثار متعددی به زبان فارسی تألیف و ترجمه کرده است. برخی از آثار او عبارتند از:
نوروزنامه: تقویمی بر اساس اخبار و احادیث.
آداب دعا: رسالهای در زمینه دعا و آداب آن.
ترجمه عهدنامه مالک اشتر: ترجمهای از متون اسلامی.
ترجمه اناجیل اربعه: ترجمهای از متون مسیحی به درخواست شاه.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] سیدمحمدباقر بن محمداسماعیل حسینی خاتون آبادی اصفهانی. میرمحمّدباقر خاتون آبادی عالم فاضل فقیه محقق و ادیب مدقّق امامی، از علمای قرن دوازدهم هجری اواخر دوره صفوی در اصفهان می باشد.
میرمحمّدباقر بن میرمحمّداسماعیل (متوفی ۱۱۱۶) بن میرمحمدباقر حسینی خاتون آبادی، عالم فاضل فقیه محقق و ادیب مدقّق، از علمای قرن دوازدهم هجری.در سال ۱۰۷۰ق در اصفهان متولّد شده و نزد جمعی از علمای اصفهان از جمله ملّامحمّدباقر محقق سبزواری و پدر دانشمند خود و آقاحسین خوانساری به تحصیل پرداخت و خود عالمی جامع و فقیهی کامل گردید تا جائی که مورد توجّه و عنایت شاه سلطان حسین صفوی قرار گرفته و به دستور او برخی از کتاب ها را از عربی به فارسی ترجمه کرد و پس از احداث مدرسه چهارباغ او را مامور تدریس در آن مدرسه نمود. در سال ۱۱۲۴ق نیز او را به سمت «رئیس العلماء» و منصب «ملّاباشی» منصوب نمود.
شاگردان
کسانی چون ملاعبدالحسین کاظمی (زنده تا ۱۱۲۰)، سیدنورالدین جزایری (متوفی ۱۱۵۸)، سیداحمد علوی خاتون آبادی (متوفی ۱۱۶۱) و محمدصالح قزوینی (متوفی قبل از ۱۱۹۱) نزد او تلمذ کرده اند.
خاتون آبادی، عبدالحسین بن محمدباقر، وقایع السنین و الاعوام، ج۱، ص۵۲۱، یا، گزارش های سالیانه از ابتدای خلقت تا سال ۱۱۹۵ هجری، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۵۲ش.
به نوشته برخی مؤلفان، میرمحمدباقر به لحاظ علمی هم رتبه پدر خود بود، اما ویژگی هایی چون خوش بیانی و مهارت در تدریس و منزلت ویژه او نزد شاه سلطان حسین صفوی (حک: ۱۱۰۵ـ۱۱۳۵) بر شهرت او افزود.شاه وی را به استادی خود برگزید و بر همه عالمان آن عصر مقدّم داشت و همواره با او مشورت می کرد.امرا و دولتمردان نیز به پیروی از شاه در برابر او خاضع بودند.
خاتون آبادی، عبدالحسین بن محمدباقر، وقایع السنین و الاعوام، ج۱، ص۵۵۶ـ ۵۵۷، یا، گزارش های سالیانه از ابتدای خلقت تا سال ۱۱۹۵ هجری، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۵۲ش.