ارامگاه چلیپایی

واژه «آرامگاه چلیپایی» در اصطلاح باستان‌شناسی به نوعی ساختار تدفینی گفته می‌شود که نقشه و شکل کلی آن به صورت صلیبی یا چلیپایی طراحی شده است. این نوع آرامگاه معمولاً از سنگ ساخته می‌شود و در دسته آرامگاه‌های خرسنگی قرار می‌گیرد که در دوران باستان برای دفن افراد مهم یا آیینی به کار می‌رفته‌اند. در ساختار آن، یک دالان اصلی وجود دارد که به اتاق تدفین مرکزی منتهی می‌شود و از این فضای مرکزی، سه یا چند شاخه یا طاق‌نما به جهات مختلف امتداد می‌یابد. این امتدادها در کنار دالان اصلی، شکلی شبیه صلیب یا چلیپا ایجاد می‌کنند که علت نام‌گذاری آن نیز همین ویژگی معماری است. این نوع طراحی علاوه بر جنبه کاربردی، ممکن است دارای معنا و کارکرد آیینی و نمادین نیز بوده باشد. آرامگاه‌های چلیپایی معمولاً نشان‌دهنده اهمیت فرد دفن‌شده و جایگاه اجتماعی یا مذهبی او در جامعه هستند. از نظر معماری، این ساختارها نشان‌دهنده مهارت بالای سازندگان در استفاده از سنگ و ایجاد فضاهای پیچیده زیرزمینی یا نیمه‌زیرزمینی است. در برخی مناطق باستانی، این نوع آرامگاه‌ها به عنوان بخشی از سنت‌های تدفینی خاص یک فرهنگ یا تمدن شناخته می‌شوند. شکل چلیپایی آن‌ها باعث شده تا در مطالعات باستان‌شناسی به عنوان یک الگوی مشخص و قابل شناسایی مورد توجه قرار گیرند. بنابراین، «آرامگاه چلیپایی» به نوعی مقبره سنگی گفته می‌شود که دارای نقشه صلیبی شکل با دالان‌ها و اتاقک‌های متقاطع بوده و برای تدفین در دوران باستان به کار می‌رفته است.