جنت ادم

[ویکی فقه] جنت آدم. یکی از مواردی که از آن در قرآن و منابع دینی بحث شده جنت حضرت آدم می باشد.
در سه سوره قرآن به مناسبتِ اشاره به آفرینش آدم و زوج او، نخستین سکونت گاه این «زوج » با عنوان جنّت معرفی شده است.
بنابر قرآن، در این جنّت، آن دو از همه خواستنی ها و زندگی سراسر نعمت و فراوانی و خوشی برخوردار بودند. اما در کنار این فراوانی و رفاه، به آن دو هشدار داده شده بود که به درخت معینی نزدیک نشوند (و میوه آن را نخورند)، همچنین از خطر فریب شیطان برحذر داشته شده بودند تا نیت انتقام جویانه او در راندن این دو از جنّت تحقق نیابد.
علت فرود حضرت آدم از نخستین جایگاهش
طبق قرآن، فریب شیطانی روی داد و آدم و زوج او با تن دادن به عصیان پروردگار و شکستن نهی خدا ــ به تعبیر قرآن، اطاعت شیطان ــ و خوردن میوه درخت ممنوعه، لغزیدند و سرانجام از جنّت فرود آمدند و در زمین قرار یافتند و زندگی نوع انسان، پس از این هبوط، در زمین آغاز شد.
موارد قابل تأمل در مورد داستان حضرت آدم
مجموعه بیانات قرآن در این باره، توجه مفسران و سایر دانشمندان را به خود جلب کرده است: ویژگی های سکونت گاه آدم و همسرش (نبودِ گرسنگی و برهنگی و تشنگی و آفتاب زدگی، و آسایش و برخورداری از همه گونه نعمت )، نقطه کانونی فریب شیطان (برانگیختنِ میل آدم به جاودانگی و زیستن در زمره فرشتگان )، منشأ و زمینه لغزش آدم (عصیان، نسیان، فقدان عزم )، پیامدهای عصیان (ستمگر شدن، به سختی افتادن، آشکار شدن پوشیدگی ها) و از همه مهمتر هبوط آدم و شکل گیری گونه زیست بنی آدم در زمین و اعلام تقدیر تشریعی خدا برای این نوع به اقتضای ویژگی های وجودی و فضای زیستن آنان ــ در قالب فرستادن هدایت گران و وعده فلاح و رهایی از سختی و گمراهی برای کسانی که هدایت الهی را پذیرفته اند ــ در پی توبه آدم و برگزیده شدن او. پرسش از حکمت اسکان آدم در جنّت و اینکه آیا اگر او مرتکب عصیان نمی شد مسیر کلی حرکت بنی آدم چه تفاوتی می کرد؛ پرسش از رابطه این عصیان با عصمت پیامبران؛ پرسش از تحریمی یا تنزیهی یا ارشادی بودن نهی از نزدیک شدن به درخت ممنوعه؛ پرسش از چیستی درخت ممنوعه؛ و پرسش از مفهوم و محتوای توبه آدم از جمله این مواردِ تأمل بوده است.
اقوال بزرگان در مورد نسبت جایگاه نخست آدم و جنت موعود
...

💡 آنچه در جنت آدم و همسرش تعبيه شد نمودارى از گستره نعمت، كثرت روا و جايز، قلتناروا و ممنوع... بوده است.

💡 د: موجود برزخى به برزخ نزولى و برزخ صعودى و...قابل انقسام است و اگر جنت آدم عليه السلام بهشت بزرخى باشد منحصرا برزخ بعد ازمرگ كه بين دنيا و قيامت كبراست اراده نمى شود.

💡 پس اگر جنت آدم عليه السلام جنت دنيوى و مادى نبوده، خصومت و نزاعى كه بين او وشيطان به وجود آمده نيز از قبيل نزاع متخاصمان و مترفان دنيا نبوده تا بر محور غضب وشهوت دو زند، بلكه نحوه ديگرى از نزاع بوده كه پس از هبوط وقتى به عالم طبيعتتنزل كرد به صورت نزاعى خشن جلوه كرد است.

💡 خلاصه آن كه، چون جنت آدم، بهشت خلد نبود، نبايد توقع داشت همه آثار بهشت خلد در آنمتبلور شده باشد؛ چنان كه باغى از باغ هاى مادى و طبيعى نبوده و از اين رو آثار آن را همنداشت. البته حل اين معضل نياز به تامل بيشترى دارد.