استفهام تحضیضی

[ویکی فقه] پرسش به قصد تحریک شدید مخاطب بر انجام چیزی را استفهام تحضیضی گویند.
«تحضیض» در لغت به معنای طلب چیزی با اصرار تمام است که با ابزارهایی همچون «هلا، الا، لولا و لوما» مطرح می شود.در استفهام تحضیضی که از اقسام استفهام مجازی است گوینده، چیزی را با پافشاری از مخاطب می خواهد؛ ولی خواسته خود را به صورت سؤال و استفهام مطرح می کند تا شنونده را بر انجام آن کار برانگیزاند؛ مانند:۱. (الا تقاتلون قوما نکثوا ایمانهم...)؛ «چرا با گروهی که سوگندهای خود را شکستند نمی جنگید». ۲. (واذ نادی ربک موسی ان ائت القوم الظالمین قوم فرعون الا یتقون)؛ «و (یاد کن) هنگامی را که پروردگارت موسی را ندا درداد که به سوی قوم ستمکار برو؛ قوم فرعون آیا پروا ندارند». در این آیه. «الا یتقون» که استفهام است، به معنای «اتقوا» آمده است.
فرق استفهام تحضیضی با استفهام عرضی
استفهام تحضیضی همچون استفهام عرضی است؛ با این فرق که طلب در استفهام عرضی با رفق و نرمی، و در استفهام تحضیضی با شدت و درشتی است.

💡 شك نيست كه مسيح (عليه السلام ) چنين چيزى را نگفته است و تنها دعوت به توحيد وعبادت خدا نموده، ولى منظور از اين استفهام اقرار گرفتن از او در برابر امتش، و بيانمحكوميت آنها است.

💡 شروع اين جمله با استفهام تقريرى ضمن تحريك حس كنجكاوى انسانها اشاره به اين استكه اين مطلب آنچنان روشن و آشكار است كه هر كس بنگرد مى بيند، آرى مى بيند كه از آبو زمين واحد يكى بى رنگ و ديگرى تنها داراى يك رنگ اينهمه رنگهاى مختلفى از ميوه هاىگوناگون، گلهاى زيبا، برگها و شكوفه ها، در چهره هاى مختلف به وجود آمده است.

💡 بـه هـر حـال اسـتـفـهـام در آن اسـتـفـهـام تـهـويـل و ايـجـادهول و هراس است، و مى خواهد با آن استفهام، شدت عذاب و صدق انذار را برساند.

💡 آن هم سحرى واضح، از در انكار به آنان پاسخ داد، پاسخى درشكل سوال و استفهام و پرسيد: (اتقولون للحق لما جاءكم ) كه تقديرش:(اتقولون للحق لما جاءكم انه لسحر مبين - بعد از آنكه حق نزدتان آمد ميگوييد آنسحرى واضح است ) ميباشد آنگاه همين استفهام انكارى را تكرار كرده ميپرسد: (اسحرهذا - آيا اين سحر است ؟).

💡 وجود اينگونه بناها يك سند تاريخى بر وجود اين شخصيتها و برنامه و تاريخشان است، بـه هـمـيـن دليـل پـيامبران و شخصيتهائى كه قبر آنها متروك مانده تاريخ آنها نيز موردترديد و استفهام قرار گرفته است.

💡 اين استفهام، استفهام انكارى و توبيخى است، و جمله مورد بحث عطف است بر جمله اىتقديرى، كه مقام دلالت بر آن دارد و تقدير كلام اين است كه: مشركين بر اعراض