قواهر

قواهر. [ ق َ هَِ ] ( ع ص، اِ ) ج ِ قاهر. || ج ِ قاهرة. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || شیخ اشراق آنچه را که مشائیان عقل گفته اند نور قاهر نامیده است. کلمه قواهر که جمع قاهر است بطور مطلق بر عقول اعم از طولیه مترتبه و عرضیه متکافئه اطلاق شده است و هرگاه باقید سافله ذکر شود مراد عقول متکافئه است، و هرگاه با جمله و قید اعلون ( القواهر الاعلون ) گفته شود مرادعقول مترتبه طولیه است. بطور کلی انوار مجرده منقسم میشوند به انوار قاهره اعلون که عبارت از طبقه طولیه مترتبه باشند و انوار قاهره صوریه که ارباب اصنام باشند و عبارت از طبقه عرضیه متکافئه غیرمترتبه اند در طرف نزول و ارباب اصنام نوعیه جسمیه اند، از قواهر سافله تعبیر به قواهر نازله نیز شده است. بطور کلی سهروردی انوار مجرده را بر دو گونه تقسیم میکند: یکی انوار قاهره، دیگری انوار اسفهبدیه یا انوار مدبره برازخ. انوار قاهره را نیز بر دو سلسله منقسم میسازد: یکی قواهر طولی ( بقولی مفارقه ) که نسبت به موجودات دارای تدبیر و عنایت هستند، تدبیر و عنایتی که بر خلاف تدبیر و عنایت انوار اسفهبدیه مؤدی به استکمال آنها نتواند بود. چون حکیمان قدیم ایران انوار قاهره طولی را عبارت از منبع اصلی وجود عموم موجودات و انوار قاهره عرضی را عبارت از مبداء فرعی وجود خصوص اجسام نوعی و طلسمات بسائط فلکی و عنصری میدانستند، از این رو است که سهروردی دسته اول را بعنوان امهات موجودات و اصول و دسته دوم را بعنوان امهات و انواع و فروع میخواند. ( از فرهنگ فارسی معین ).

(قَ هِ ) [ ع. ] (ص. اِ. ) شیخ اشراق آن چه را که مشائیان عقل گفته اند نور قاهر نامیده است. کلمة قواهر که جمع قاهر است به طور مطلق بر عقول اعم از طولیة مترتبه و عرضیة متکافئه اطلاق شده است و هرگاه با قید سافله ذکر شود مراد عقول متکافئه است و هرگاه با جمله

کلمة قواهر که جمع قاهر است به طور مطلق بر عقول اعم از طولیة مترتبه و عرضیة متکافئه اطلاق شده‌است و هرگاه با قید سافله ذکر شود مراد عقول متکافئه‌است و هرگاه با جمله و قید اعلون (القواهرالاعلون)
شیخ اشراق آن چه را که مشائیان عقل گفته‌اند نور قاهر نامیده‌
گفته شود مراد عقول مرتبة طولیه‌
قاهر و قاهره.

💡 وهم و غضب و شهوت ممكن است از جنود رحمانى باشند و موجب سعادت و خوشبختى انسانگردند، اگر آنها را تسليم عقل سليم و انبيا عظيم الشاءن نمايى. و ممكن است از جنودشيطانى باشند، اگر آنها از سرخود گرانى و ((وهم ))بر آن دو قوه بااطلاق عنانحكومت دهى. و اين نيز پوشيده نماند كه هيچ يك از انبياى عظام - عليهم السلام - جلوشهوت و غضب و وهم را به طور كلى نگرفته اند، و هيچ داعى الله تاكنون نگفته استبايد شهوت را بكلى كشت و نائره غضب را بكلى خاموش كرد و تدبير ((وهم )) را ازدست داد؛ بلكه فرموده اند بايد جلو آنها را گرفته كه در تحت ميزان عقلى و قانون الهىانجام وظيفه دهند؛ زيرا اين قواهر يك مى خواهند كار خود را انجام دهند و به مقصود خويشنايل شوند اگر چه مستلزم فساد و هرج و مرج هم شود. مثلا نفس بهيمى مستغرق شهوتخود سرعنان گسيخته مى خواهد مقصد و مقصود خود را انجام دهد، اگر چه به زناى بامحصنات در خانه كعبه باشد.